17 Yorum

Yoğurdu mayalasak da mı saklasak?

Taze çekilmiş, taptaze ev yoğurdu fotoğrafı

Küçükken annem hep ev yoğurdu yapardı.

Yoktu ki hazır yoğurt…

Kapıya sütçü gelir, ineklerinden sağdığı sütü verir, annem onu kaynatır, mayalar, cam bir kaba koyar, üzerini kalın örtülerle sarıp sarmalar, gece dinlenmeye bırakırdı. Sabahları kalktığımızda mutfağın bir köşesinde, örtülerin altına saklanmış yoğurt kabını bulurduk.

Hazır yoğurtlar çıkana kadar böyle yedik. Sonra ne oldu bilmiyorum, belki sütçü gelmez oldu, belki annem denemek için aldı, belki çalışmaya başlayınca vakti kalmadı – bir şekilde sofrada hazır yoğurt görmeye başladık.

Babam sevmezdi hazır yoğurdu… “Bu ne böyle krema gibi?!” diye söylenirdi. Ben ve kız kardeşim ise artık ev yoğurduna burun kıvırır olmuştuk. Annem bir süre babama ev yoğurdu yapmaya, bize de hazır yoğurt almaya devam etti.

Ne noktada ev yoğurdu yapmayı bıraktı bilmiyorum. Ama ben de, kız kardeşim de şikâyetçi değildik. Neydi o öyle sulu sulu, kaymaklı? Çeşit çeşit, kalıp gibi hazır yoğurt dururken ev yoğurdu yapmaya ne gerek vardı?

***

Deniz doğana kadar ev yoğurdu kavramı gündemime girmedi. Ne zaman ki Deniz katı gıdaya başladı ve doktorumuz “ev yoğurdu verin” dedi ve bir de yoğurt makinesi markası önerdi, işte o zaman tekrardan ev yoğurdunu hatırladım.

Doktorun söylediği makineyi aldım, marketten aldığım günlük sütü kaynattım, mayaladım (maya yerine ilk etapta evdeki hazır yoğurdu, sonra da kendi yaptığım yoğurdu kullandım), makineyle gelen cam kaplara koydum, 8 saat dinlendirdim, sonra dolaba koydum, soğuyunca da Deniz’e verdim. Afiyetle yedi.

Yine de ben çok beğenmiyordum bu makine yoğurdunun tadını. Bir ekşilik, bir plastik kokusu var gibi geliyordu ama “herhalde böyle oluyor” diyordum.

Ne zaman ki bir arkadaşım “Makineye ne gerek var canım, ben eski usul yapıyorum yoğurdu, hepimiz ev yoğurdu yiyoruz” dedi, işte o zaman uyandım.

Yine günlük sütü kaynattım, yine mayaladım, bu sefer bir sürü para verdikten sonra artık rafa kaldırdığım yoğurt makinesine değil de, annemin yaptığı gibi kapaklı bir Borcam’a yerleştirdim, üstünü yine annemin yaptığı gibi sarıp sarmaladım, mutfağın bir köşesine koydum. Sabah kalktığımda yoğurt hazırdı, ve de “benim” diyen hazır yoğurttan daha lezzetliydi.

Artık bizim eve –acil durumlar dışında- hazır yoğurt girmiyor.

Deniz de benim hatırladığım gibi “annem yoğurt yapardı, sarıp sarmalardı” diye hatırlayacak.

Geçenlerde yine Montessori grubunda tartışılmıştı bu yoğurt makineleri ve ev yapımı yoğurtlar. (Montessori “eğitim sistemi”yle direk ilgisi olmasa da birçok anneyi ilgilendiren bir konu!) Kimi anne bizim de aldığımız Tefal’i önerdi, kimisi Arzum marka yoğurt makinesi dedi.

Ama bana önerilerin en pratiği aşağıdakiler gibi geldi. Annelerden biri, Esra Er, şu püf noktalarını paylaştı yoğurtla ilgili:

  • Çok uzun zamandır bizde yoğurt mayalanıyor, bir de kefir…
  • Yoğurt için bence makineye gerek yok.
  • Özellikle cam ve seramik geniş kaplar olursa daha iyi olur. Ben yoğurdu bir akşamda bitecek şekilde, 4-5 kaba bölerek mayalıyorum. Çünkü evde mayalanan yoğurt sulanıyor.
  • Yoğurdu mayaladıktan sonra ağzını çok sıkı kapatmayacaksınız. Kapakla kap arasında biraz mesafe olursa buharlaşan su içine geri akmıyor, böylece yoğurt daha katı oluyor.
  • Bir kere maya elde ettikten sonra hep aynı maya ile mayalayın, yani kendi yoğurdunuzla… Hazır yoğurtların çoğuyla mayalanan yoğurt sümük gibi uzayan garip bir yoğurt oluyor. Markası duyulmamış diğer yoğurtlarla ilk maya daha iyi tutuyor…
  • Fazla maya kullanılırsa yoğurt ekşi olur. Yaklaşık 1 kilo süt için 1 yemek kaşığı olmalı. Şişe süt ile yapılıyorsa kaynatıp suyu uçurmakta fayda var. Böylece yoğurt daha katı olur, ama kaynatılmayıp vitamin gitmesin denirse yoğurt daha sulu yoğurt oluyor.
  • Ayrıca keçi sütü ile de çok güzel olur.
  • Ben yoğurt çok sulanmışsa suyu ile ekmek mayalıyorum, çok güzel oluyor.

Bu ev yoğurdu işini bir adım ileri götürenler de var. Örneğin Nuran, sadece yoğurdunu değil, peynirini de kendisi yapıyormuş. Oğlu Emincan da bayılıyormuş.

Nuran böyle anlatıyor peyniri nasıl yaptığını:

Öncelikle sütü kaynatıyoruz. Bir-iki dakika kaynadıktan sonra ev yapımı yoğurttan yapılmış 1 bardak ayranı kaynayan süte yavaş yavaş ilave ediyoruz. Süt kesilmeye başlıyor. Sütün yüzeyinde topaklanmalar başlıyor. Bu şekilde sütü 7-8 dakika kaynatıyoruz. Tenceremizi ocaktan alıp biraz soğumasını bekliyoruz. Delikli kepçe ile lor peyniri kıvamına gelen peynirimizi süzgece alıyoruz. Süzgecin altına başka bir kap koyalım ki süzülen peynir altı suyu boşa gitmesin. 1-2 saat peynirin süzülmesini bekliyoruz ve cam bir kâseye hazırladığımız bu peyniri koyup buzdolabında muhafaza ediyoruz. Peynirimiz yenmeye hazır. Bu peynir lor peyniri kıvamında oluyor. Daha uzun ömürlü olması isteniyorsa tuzlanması gerekiyor ama tuz hiç tercih etmeyeceğimiz bir gıda olduğu için biz tuzlamadan taze taze tüketip her hafta yenisini yapmayı tercih diyoruz.

Ben bunu henüz denemedim ama deneyeceğim.

Nuran, bir yahoo grubunda da bahsettiği bu peynir yapımıyla ilgili anlatımına gelen bir cevabı da paylaşmış:

Peynirin suyunu atmayın. “Peynir altı suyu”, bebeklerimiz için çok değerli. Hazır devam sütlerinde faydalı olduğu bas bas bağırışlarla ilan edilen özelliklerin bir kısmi, devam sütlerine ilave edilen bu peynir altı suyunun tozundan kaynaklanıyor.

Ben peynir yaptıktan sonra kalan suyu, buz küpleri halinde saklıyor ve bebeğime içireceğim her gece için gereken miktarı gündüzden buzdolabında çözdürüyorum. Bağışıklık sistemi için çok faydalı olduğunu okuduğum bu suyu mutlaka kullanın. Eğer bebeğiniz içmeyecek ise ekmek yapımında kullanın. Mayayı çok güzel kabartıyor. Veya böreğe koyun. Tercih sizin ve bebeğinizin…

Sevgili Esra ve Nuran’a paylaşımları için çok teşekkür ederim.

Şimdi gidip dün akşam mayaladığım yoğurt nasıl olmuş, bir bakayım.


Bunlar da ilginizi çekebilir:
Çocukların Doğru Beslenmesi Üzerine

Günlük Süt mü, Organik Süt mü?

17 yorum

  1. Elif Eline sağlık…Ben yoğurt suyu içmeye bayılırım. Benim annem çelik tencerede yapardı yoğurdu. Amerika'da olduğumuz zamanlarda oranın hazır yoğurdu sünerdi bilmem hatırlar mısın? O yüzden orada da ev yoğurdu yapardık. Tam yağlı sütü alır kaynatır ve çok güzel yoğurt yapardık. Ayrıca orada da lor yaptığımız çok olmuştur. Üstelik de sütçü sütüyle yapılan lor ekşi olurken hazır sütle yapılan lor tatlı oluyor derdi annem. Gerçekten de üstüne çilekli reçel dök ye…Neredeyse çilekli cheesecake tadı veriyor. Bir yoğurt mayalama tip'i de ben vereyim. Benim dayım ( o da Amerika'da yaşardı) yoğurt taş gibi olsun diye 1 gallon sütü kaynattıktan sonra 1 paket de krema eklerdi. O da kocaman bir çelik tencerede mayalandırırdı.Gerçekten de Yörsan'ın tava yoğurtları gibi olurdu.

    • Vuslat ben su krema olayini bir turlu anlayamadim tam olarak ismini yada marka hatirliyor musun?

      • heavy cream'di diye hatırlıyorum. Açalya half and half kullanıyormuş. O da olabilir yağ miktarını artırmak ya da azaltmak istersen. Yalnız süt whole milk olacak yani tam yağlı.

        • tamam birde o sekilde deneyeyim, whole milkten mayaliyorum bende celik tencerede yalniz ustune hep havlu kagit koyuyorum kapagini kapamadan, 8 saat bekletiyorum hic bozmadan havlu kagidini (nemlenmis oluyor) degistirip bir 8 saatte dolapta bekletiyorum kivami hazir yogurtlar gibi oluyor. Ama tadinda henuz bir istikrar yok 🙂 bazen eksi bazen tatli neyseki herhalukarda buradaki hazir yogurtlardan daha guzel :))
          Ama su kremalisini denemem lazim sonucunu cok merak ettim, kunefeden sonra yeni bir hamle daha.

          Tesekkurler!

  2. dahası ben yoğurt makinesinin yoğurdundansa kendi mayaladığım yoğurdu tercih ediyorum. çok az da olsa bir lezzet farkı var. süt ürünleri postunda pişti olmuşuz 🙂

  3. Annem de babam da yogurt mayalamaya bayilirlardi. Hangisi bossa artik:) Celik tencerede gordum oyle devam ediyorum. Biraz sulu oluyordu ne kadar bekletirsem bekleteyim. Anneme sordum ve iste bir puf noktasi. Kaynatilan sut mayalama isisina dustukten sonra-ki serce parmak dayanacak kadar:)- maya icin ayrilan yogurdu bir kaba aliyorum. Iliklasmis sutten 1-2 kasik yogurda ekleyip iyice karistiriyorum. Koyu krema kivaminda, icinde hic puruz olmuyor. Sute karistirarak ekliyorum ve sabaha cidden "tas" gibi, sulanmamisn bir yogurt buluyorum. Kaymak kismi mutlaka Alpi' nin. Her kullanimdan sonra kasigin tersiyle duzlestirip dolaba bu sekilde koyuyorum ki yine sulanmasin.

  4. Süper Elif çok faydalı bir yazı oldu benim için. Bende evde yoğurt mayalıyorum ve sulu oluyor. Bu puf noktalarının hepsini deneyeceğim. Bu arada ben çiğ sütten yoğurt mayalıyorum. Lezzetinin tadına doyulmuyor…

  5. Elifcim, ben de bu gunlerde yogurt mayalasam diye aklimdan geciriyordum. Tam da hatirlamiyordum annem nasil yapardi. Isabet oldu yazdiklarin. Tesekkurler. Hatirladigim bir sey: benim kucuk kardesim bir gun kapak yerine yogurdun uzerine kevgir(dogru kelimeyi kullandim insallah, metal biraz buyukce delikli, suzgec gibi sey) kullanmisti. Yogurt harika kalip gibi olmustu.

  6. Ben Tana ilk yoğurt vermeye başladığım zamandan beri yoğurt yapıyorum. Yoğurt normale göre sulu oluyor ama yogurtu bir taraftan aldığımda suyu boş kalan yere doluyor geri kalan yoğurt daha yogun kalıyor. Böylece yoğurdun katı halini ben yiyorum. Tana sulu yoğurt veriyorum. Ama benim yoğurdumun kaymağı çok ince oluyor. Kaymak olayını deniyecegim. Teşekkürler Vuslat!

    Yoğurt makinesindeki yogurtu hiç sevmedim Sevmedigim hiçbirşeyi Tana vermek için de uğraşmadım. 😉

  7. Krema olayını deniyecegim 😉

  8. ben de makinede mayaliyorum, krema yerine half&half kullaniyorum ben sute ek olarak.

  9. definetely home made!!!x10

    yeni basladim.1 haftada 3 kere mayaladim ve harika bir sonuca ulastim.asagidakileri yaparak.daha fazla detay isterseniz sorabilirsiniz.

    1.gunluk sut kullanin
    2.celik tencerede kaynat.
    3.cooookk sarmala.(battaniye tarzi olsun)
    4.1 litreye sadece 1 kasik inanin yetiyor.fazla yogurt =eksi
    5.12 saatten fazla mayalanmasin
    6.buzdolabinda dinlensin bir guzel.

    herkese selamlar xx

  10. Ya Abi, ben bu hazir yogurt denen maddeyi sevmedim gitti!

    Yogurt dedigin evde yapilandir digerleri yogurt desen yogurt degil peynir desen hic degil!

  11. Herkese çok teşekkürler paylaşımları için. Sayenizde benim için de çok faydalı bir yazı oldu, bir sürü ipucu öğrendim.

    ADA – Aslı'cığım, canım… Bu yazıda bahsettiğim, “Makineye ne gerek var canım, ben eski usul yapıyorum yoğurdu, hepimiz ev yoğurdu yiyoruz” diyen arkadaşım zatı-alinizin ta kendisi olur. Biliyoruz herhalde sizin ev yoğurdu yaptığınızı, sizi örnek aldık 🙂

    AÇALYA – Amerika'da yoğurt makinesi bulunabildiğini bilmiyordum. Amerikalı bir arkadaşım duyduğunda kulaklarına inanamamıştı. Hoş, yemekle beraber sade yoğort yiyiyor olmam da onları hayrete düşürüyordu, o ayrı.

    Hepinize sevgiler, leziz yoğurtlu günler 😛

  12. Arkadaşlar o zaman ben size bir de sütün hasını önereyim. Aysun theSütçü yü duymuşsunuzdur eminim. Ben her hafta Silivri den Gündönümü Çiftliğinden 7 litre süt alıyorum, 2 litresini direk yoğurt yapıyorum, kalanını da içiyoruz.. Tavsiye ederim, hem yoğurdu, hem peyniri hem de sütün üstünde biriken kaymağı muhteşem oluyor..
    Hatta şu linkimden detay bilgi edinebilirsiniz : http://filizmorkoc.blogspot.com/2009/05/gundonumu
    Gittim gördüm çiftliği gezdim, kefilim.. İsteyen olursa aysun hanımın tel. verebilirim.

    • Aysun'u çok duydum ve ilgileniyorum. Ancak hamileliğimin bitmesini bekledim. Bağırsaklarım senelerdir pastorize süte alıştı, böyle radikal bir değişikliği hamileyken yapmak istemedim. Yakın zamanda ben de kervana katılırım sanırım 🙂

  13. Yogurt hakkında örnekler ve fikirleri deneyeceğim. Makine almaya düşünüyordum ama vazgeçtim kendim mayalanmayı düşünüyorum umarım güzel olur