17 Yorum

Dil gelişiminde üçüncü tekil şahıs

Amerika’nın sevilen çocuk programlarından Susam Sokağı’nın (Sesame Street) en popüler karakteri Elmo’dur. Her ne kadar Türkiye’de -bence- hak ettiği popülerliği elde etmemiş olsa da, Amerika’da Elmo’nun ciddi hayranı olan, Elmo’yla yatıp, Elmo’yla kalkan çocuklar vardır.

Deniz de bir ara Elmo takıntısı geliştirmiş, televizyon seyretmeye ilk başladığı dönemlerde halasının Amerika’dan gönderdiği birkaç Elmo DVD’sinin fanatiği olmuştu. Elmo’nun çocuklar arasında bu kadar popüler olmasının sebebinin 2-3 yaş çocuklarına tam olarak hitap etmesi, onlar gibi hareket edip, onlar gibi konuşması, duygularını aynen onlar gibi ifade edebilmesi olduğu söylenir. (Bkz. How did Elmo become so popular?)

Elmo’nun en büyük özelliklerinden biri kendinden bahsederken üçüncü tekil şahsı kullanmasıdır. Örneğin bir şey isteyeceği zaman “Bunu istiyorum” yerine “Elmo bunu istiyor” şeklinde söyler. Tıpkı bizim Derin gibi!

Derin de -Elmo’yu henüz hiç seyretmemiş olmasına rağmen- kendini üçüncü tekil şahıs kullanarak ifade ediyor: Derin oturdu. Derin acıktı. Derin istedi. Ya da Derin koltuğu. Derin oyuncağı. Derin mama.

Deniz’in dil gelişimi daha farklı olmuştu. Deniz -aynı anda iki dili öğreniyor olmasına rağmen- dile daha hakimdi diyebilirim. BEN demese bile İSTİYORUM derdi mesela. Şimdi Derin’in bu şekilde konuşması bana çok değişik ama aşırı şirin geliyor. Derler ya, “Alıp içime sokasım geliyor”, öyle bir durum!

Bunun sebebini biraz araştırayım dedim. Ne tesadüftür ki karşıma ilk olarak Heidi Murkoff‘un What to Expect sitesinden bir makale çıktı: Üçüncü Tekil Şahsın Kullanımı – Yumurcaklar kendileri hakkında nasıl konuşurlar (Using the Third Person – How Do Toddlers Talk About Themselves) Bu durumun sebebi tamamen çocukların aidiyet kavramını ve zamirleri kafalarında oturtmayı zamana yaymalarından kaynaklanıyormuş. Bu süreç genellikle birkaç ay sürer, geçermiş. Bu süre içinde çocuğunuza yardımcı olmak istiyorsanız yapmanız gerekenler:

  • Ona kitap okumak – O yaş dönemine hitap eden birçok kitap zamir kullanımını oturtmaya yardımcı olurmuş
  • Kendi konuşmanıza dikkat etmek – Çocuğunuza kendinizle ilgili bir şey söylerken “Anne banyo yapacak” demek yerine “Banyo yapacağım” demek, ve böylece ona örnek olmak
  • Sosyalleşmesini sağlamak – Başka insanlarla iletişimde bulunabileceği ortamlara sokmakmış.

Evet, bunların hepsi iyidir, hoştur da… Yapmak istiyor muyum diye bana bir sor. Deniz artık o kadar mükemmel konuşuyor ki, geride kalan LABABO (Lavabo) ve GERÇEK HAYAL (Gerçek hayat) hatalarını bile düzeltmek istemiyorum, o kadar büyümüş olmasın diye.

Varsın Derin de kendinden üçüncü tekil şahıs olarak bahsetsin bir süre daha. Kalan sağlar bizimdir hesabı…

17 yorum

  1. Merhaba Elif,

    Idil de aynen Derin gibi 1-2.5 yas arasi kendinden hep 3. tekil sahis olarak bahsetti. Bu Idil’in, Idil istiyor. Bunun 2.5 yasina kadar 3 dille buyumesiyle alakasi var mi bilmiyorum. Cunku her uc dilde de ucuncu tekil sahis takiliyordu, Eylul ayinda Ankara’ya tasinip, burada krese basladigindan beri ben ve benimleri kullanmaya basladi. Cok duzgun konusuyor ama ben kaydiragin tepesinden arkadasina “simdi Idil’in sirasi” diye bagirmasini ozluyorum.

  2. Elmo’nun oyuncağı vardı, gıdıklayınca kahkaha atan..Onu bir türlü bulamadım oyuncakçılarda. Dvd’leri satılıyor mu acaba Türkiye’de?
    Kızım da aynı şekilde “ben” yerine “Eda” içeren cümleler kuruyor. Bana da çok şirin geliyor bu halleri 🙂

  3. Şundan 3-5 ay sonra; siz isteseniz de o tatlı cümleleri kurmayacak, bir süre sonra hele büyük alflar etmekten zevk alacak, bence de hiiç bozmayın bu tatlı lügatı 🙂
    Varsın kendinden O diye bahsetsin:)

    http://www.ceylinolmez.com

  4. Kızım da 21 aylık ve aynı şekilde konuşuyor. Elmo DVD’leri, D&R’larda satılıyor, bahsettiğiniz için teşekkürler, ehmen kızım için alacağım.http://www.anitsybitsypacifier.blogspot.com

  5. demek ki bu yaş grubuna özgü bir şeymiş. Defne de aynı, susadı, oturdu, attı, geldi… çok çok sevimli oluyorlar.

    ben de bir şeyi sorayım yeri gelmişken, bilen varsa bana da yanıt verin. 4,5 yaşındaki oğlum hala “R” harfini söyleyemiyor. Konuşması yaşına göre mükemmel boyutta, kelime dağarcığı da ama R’ler ne zaman gelecek? benim yapmam gereken bir şey var mı? Defne de “K” özürlü. Yok yerine “yot”, bak yerine “bat”, kaka yerine “tata”. n’oolcak bu iş? :)))

    • defne nin k leri t olarak söylemesi normal bence. daha çok küçükler, yeni öğreniyorlar konuşmayı. bnm kızım da 20 aylık ve aynı şekilde bak yerine bat, bebek yerine bebet 🙂 ayakkabı yerine aypapa, git yerine dit dit dit 🙂 ay çok şekerler böyle. cümle bile kuruyor bazen ” anne ah (anne kucağına al), anne otur, çağla otur, bebet otur 🙂

    • Bizim babamız bayağı bir süre öyle konuşmuş. Şimdi -hızlı konuşması- dışında gayet normal bir dil kullanımı var, ki hızlı konuşmasını da sadece hızlı düşünmesine veriyoruz 🙂 Kısacası bence de düzelecektir. Ancak çok fazla soru işareti varsa aklınızda bir konuşma terapistine danış istersen.

      • ses kontrolü ile ilgili bir eğitim almıştım bi ara, ordaki uzmana sormuştum ama Kuzey çok küçüktü o zaman, R’ler yoktu.

        zamanla düzelir bu bir sorun bile değil demişti ama ne bilim, 5 yaş oldu neredeyse 🙂 aslında böyle çok da tatlı…

  6. Bence de böyle konuşmaları çok şirin oluyor , ömür boyu böyle konuşacak hali yok ya..Ben olsam hiç düzeltmeye uğraşmazdım , bıdı bıdı konuşsun Derin oğlan .. Ben bayılıyorum onların böyle yarım yarım konuşmalarına , benim oğlum da sondaki olumsuz takıları ters söylüyor .. Mesela ” gitmeyelim ” diyeceğine ” gitmeleyim ” diyor 🙂

  7. bizde de var öyle konusan 19 aylik bir bidik, cok eglenceli bir dönem bence de. hem ücüncü sahisla, hem de yoklama alma modunda konusma mevcut, mesela annenin apkasi (ayakkabi), babanin apkasi, desdemin (defne) apkasi, bu milyon tane sey icin böyle devam ediyor gün icinde:)…

  8. bu yaşa özgü birşey..gelişim psikolojisinde piagetin kuramına göre bilişsel gelişim dönemlerinde bu yaş dönemi çocuk ben merkezci çocuktur..kendinden başka bir şeyin varlığını düşünemez ve bilemez..fazla mı bilimsel oldu ne..ders çalışıyorumda..

  9. ben eymenin 3. tekil şahıs kullandığını hatırlamıyorum, kullansaydı teyzesinin dikkatini çekerdi…
    teyzesi türkçe öğretmeni ve konuşmaya başladığı zamanlarda ve 2,5 yaşına kadar bizimle kalıyordu ve hep şunu söyler “düzgün türkçeyi hep 2-3 yaş çocukları kullanır … (örneğin deyor = diyorun yumuşamamış hali ) dikkat edin göreceksiniz…”

  10. merhaba
    benim kızımda 2,5 yaşında ve aynen sizinkiler gibi 3.tekil şahıs olarak konuşuyor. ben ve babası çalışıyoruz bakıcısının şivesi de çok düzgün değil. ben elimden geldiğince düzeltmeye çalışıyorum ama inatçılık yapıyor bazen, bazen düzeltiyor. internet de arama yapınca 3. tekil şahıs konuşmaları otizm belirtileri olarak çıktı çok moralim bozuldu. Öyle bir şey olsa başka belirtileri de olur diye düşünüyorum..çok şükür kü bunun dışında endişeleneceğim bir durumu yok..ama insan gercekten etkileniyor. doktora götürmek gerekir mi acaba

  11. Merhabalar kızınızın kendisinden 3. Tekil sahis olarak bahsetme durumu geçitimi acaba? Çünkü benim kızımda da uzun zamandır bu durum var ve beni korkutmaya başladı 3,5 yasinda su an :(( Bahsettiginiz siteye baktım orada da eğer birkaç aydan uzun sürerse yardım alın diyor götüreceğiz artık .