1 Yorum

Gebelikte varis

Gebelikte varis bana annemden geçmediğine memnun olduğum kalıtsal özelliklerden biri… Nice genetik miraslarımdan memnunum, çok şükür ki varisi almamışım.

Annem özellikle ilk gebeliğinde (ben) çok çekmiş varislerden, çok ayakta kalmış, çok iş yapmış. Eh o zamanlar varis çorabı yokmuş, oturup dinlenecek zamanı da, bayağı zorlanmış. Neyse ki ben gebeliklerimde böyle bir sorun yaşamadım. Sanırım bunda onun kadar ayakta kalmayışımın etkisi büyük.

Aşağıdaki yazı çok sevdiğim bir eski komşum/dostumunun kalp ve damar cerrahisi uzmanı olan eşi Dr. Mehmet Ümit Ergenoğlu tarafından kaleme alındı. Dilerim kimse böyle bir sıkıntı yaşamaz ancak bu riskle karşılaşacak olanlara yol gösterici olacağını düşünüyorum.

***

Gebelikte Varis

Varis; latince adı ile Varix, ‘kıvrımlı, eğri – büğrü’ anlamına gelmektedir. Daha çok bacaklarda yerleşmiş genişlemiş mavimsi – mor damarları ifade eder. Varis, bir toplardamar hastalığı olduğu için, vücudun diğer bölümlerinde de gözlenebilir.

Gebelikte varis, çoğu zaman zararsız şekilde seyreder. Ancak, özellikle gebeliğin son 3 ayında yakınmalar artıp, can sıkıcı bir duruma dönüşebilir.

Varis nedir, nasıl gelişir?

Varis, bir toplardamar hastalığı olup, aslında toplardamar içerisinde bulunan ince – narin kapakçıkların (ki bunlar, bacaklarımızda toplardamar içerisinde bulunan kanın, yerçekimi nedeniyle ayak tabanına doğru akışını engellemektedir) birden fazla nedene bağlı olarak fonksiyonlarını yapamamasından kaynaklanmaktadır.

Varis nedenleri arasında en önemlisi genetiktir. Aile bireylerinde bulunması, varisin sonraki kuşaklara geçmesindeki en önemli faktördür. Gebelik, aşırı kilo, az hareket etme gibi diğer faktörlerde varis gelişiminde etkilidir.

Gebelikteki varisin gelişiminde özel bir durum bulunmaktadır. Anne karnında gelişmekte olan fetus, gelişim süreci içerisinde bacaklardan gelen toplardamar (Vena Cava Inferior) üzerine baskı yaparak, özellikle kasık bölgesinde yer alan kapakçıkların yüksek basınca maruz kalmalarına neden olur. Bu basınç, zaman içerisinde narin yapıdaki bu kapakçıkların deforme olmalarına neden olur.

Bazı gebelerde varis, toplardamarların yoğun şekilde bulunduğu vajen – vulva bölgesinde (vulvar varis), hatta anüs bölgesinde (hemorroid, basur) şeklinde de gözlenebilmektedir.

Gebelikte gözlenen varislerin çoğu doğum sonrası gerilemektedir. Ancak bilinmesi gereken, ilk gebelikte ortaya çıkan varislerin, daha sonraki gebeliklerde biraz daha artan şiddette gözleneceğidir.

Varisin belirtileri nelerdir?

Varisin hemen ilk belirtisi göze hoş gelmeyen damarların belirmesidir. Gebelikte olan variste özellikle, bacaklarda ağırlık hissi, gece kasılma ve krampları erken belirti olarak çoğu zaman ortaya çıkar. Şişme gebelik sürecinin bir parçası olarak yorumlandığı için çoğu zaman atlanır. Ayak bileklerinde gün sonunda artan şişme dikkat çekici olabilir.

Gebelikteki varis nasıl önlenir?

Varis uzun süreçli bir hastalıktır. Ortaya çıkışındaki nedenleri göz önüne alarak gelişim sürecini yavaşlatmak mümkündür. Gebelikte yapılması gerekenler;

  • Sık, sık kısa yürüyüşler yapmak, uzun süre oturmamak veya ayakta durmamak: Gebelikte varise bağlı yakınmaların hafiflemesini sağlamada en etkili yöntemlerden birisidir. Bu kısa yürüyüşler sayesinde, bacaklardaki kan dolaşımı, bacak kaslarının düzenli kasılmasını sağlayarak kanın kalbe daha rahat dönmesini sağlayacaktır.
  • Oturur pozisyonda iken bacak bacak üstüne atmamak: Bacak bacak üstüne atmak, bacak kaslarının düzenli kasılmalarını engelleyen ve buna bağlı olarak bacak toplardamarları içerisinde kanın birikmesine neden olan bir durumdur. Bu nedenle, özellikle oturur pozisyonda iken bacak – bacak üstüne atmayınız.
  • Sol tarafa yatmak: Bacak toplardamarına olan basıyı azaltıcı etkisi nedeniyle, sol yan pozisyonda yatmak kısmen sizi rahatlatacaktır. Bu sırada, sırtınıza destek amaçlı bir yastık koyabilirsiniz.
  • Bacakları yukarı kaldırmak: Bacaklarınızı yukarı kaldırmak, bacaklarda yerçekimine bağlı olarak biriken kanın kalbe dönüşünü kolaylaştıran bir uygulamadır. Gün sonunda yapılacak bu uygulama ile, sabah uyandığınızda bacaklardaki ödemin ve gece boyu süren krampların azaldığını göreceksiniz.
  • Lifli gıdalar yemek, kabız kalmamak: Varis, her ne kadar toplardamar hastalığı olsa da aslında endüstriyel toplumların hastalığı olma yolunda son sürat ilerlemektedir. Beslenme alışkanlığımızda son yıllarda olan belirgin değişime paralel olarak varis daha sık ve erken yaşta gözlenmeye başlamıştır. Lifli gıda ile beslenme sonucunda daha az oranda kabız kalınmakta ve bacak toplardamarlarına olan yük belirgin oranda azalmaktadır.
  • Yemeklerden olan tuz alımını azaltmak: Tuz, neredeyse çağımızın vebası konumunda. Özellikle, gebelikte varis durumlarında, mekanik bası nedeniyle ödemin kolayca arttığı durumlarda çok daha fazla etkili olmaktadır. Yemeklerdeki tuz miktarının gebelik süresince azaltılması ile, bacaklarda gün sonunda ortaya çıkan ödem belirgin oranda azaltılabilmektedir.
  • Gebelere özel varis çorabı giymek: Varis için genetik yatkınlığı olan veya gebelikte erken dönemde varis gelişen hastaların, kalp ve damar cerrahisi uzmanı tarafından da takip edilmesi önerilmektedir. Özellikle, gebeliğe özel varis çoraplarının, gebeliğin ilk 3. ayından başlayarak giyilmesi oldukça önemlidir. Burada unutulmaması gereken bir nokta, her varis çorabının gebelikte giyilmesinin doğru olmadığıdır. Gebelere ve gebelik sürecine özel olarak tasarlanan çorapların, gebelikteki varise bağlı olan yakınmaları belirgin oranda azalttığı belirtilmiştir.

Doç. Dr. Mehmet Ü. Ergenoğlu
www.mehmetergenoglu.com

***

Sizin de söyleyecek sözünüz varsa Blogcu Anne’de konuk yazar olabilirsiniz. Konuk yazarlık hakkında buradan bilgi alabilir, diğer konuk yazar yazılarına buradan ulaşabilirsiniz.

Bir yorum

  1. Cok tesekkurler bu yazi icin! Benim de ailemde annem dahil, varisten sikayeti olan cok var. 33. hafta, siiiiimdilik sorun cikmadi. Bakalim gelecek 4-8 hafta ne getirir…