32 Yorum

Kaç çocuk çok çocuk?

Deniz’le Derin genellikle okulda olduklarından, beni Derya’yla görenler onu ilk çocuğum sanıyorlar. Üçüncüsü olduğunu öğrendiklerinde genellikle iki şekilde tepki veriyorlar:

(1) Bu devirde 3 çocuk? Kolay gelsin!

(2) İyi yapmışsınız! Bizim gibilerin çoğalması lazım!

‘Bu devirde üç çocuk’ diyenlerin ses tonunda genellikle ‘Sizin de tuzunuz kuru galiba, hey maaşallah’ iması gizli… Onlara oturup da çocuk büyütmenin maddiden çok manevi boyutunun önemli ve zor olduğunu, maddi şeylerden bir çırpıda vazgeçildiğini falan anlatmaya uğraşmıyorum.

‘Bizim gibilerin çoğalması lazım!’ diyenlerin de genellikle tek çocukları oluyor. Onlara da ‘Bu ne yaman çelişki? Madem öyle siz neden çoğalmıyorsunuz?’ demiyorum.

Bu ‘bizim gibilerin çoğalması lazım’ bakış açısı, baĞzı devlet ‘büyüklerinin’ bağıra çağıra söyledikleri ‘En az üç çocuk!’un karşıtı. Ve onun kadar ideolojik. Ve en az onun kadar yanlış. Ve saçma… Siparişle çocuk yapılmaz. Bir ideolojiye hizmet etsin, karşı dursun diye çocuk yapılmaz. Yani, yapılır da -ve ülkemizde hakikaten sipariş üzerine yapılıyor- ancak bunun sonu hayra varmaz. 

Öte yandan size bir haberim var: ‘Bizim gibiler’ çoğalmıyor, tam tersi, azalıyor. Biri devlet okulunda, biri özel okulda okuyan iki çocuğum var. Ve iki okuldaki veli profili birbirinden çok farklı. Devlet okulunda iki çocuklular ağırlıktayken özel okul velileri arasında tek çocukta kalanlar çoğunlukta…

Ben ‘Kardeş şart!’ diye haykırmamayı tercih ediyorum. Çok çocuklu hayat konusunda düşüncem sanırım ortada… Ama bunu -en azından sosyal medyada- bu şekilde dile getirmiyorum. Çünkü biliyorum ki gerçekten istediği halde yapamayanlar var. Öncelikle fiziksel engeller yüzünden yapamayanlar. Sonrasında maddi kaygılar sebebiyle yapamayanlar. Birincisinde çok zorlandığı için yapamayanlar… Bu liste uzar, gider… 

Geçenlerde ‘The Third Child Dilemma’ – ‘Üçüncü Çocuk İkilemi’ başlıklı bir yazı okudum. Hislerimi çok güzel anlatmış:

[İki sağlıklı çocuğunuz varken] üçüncü bir çocuğu yapmak size riskli, gereksiz ve hatta doyumsuzca gelebilir. Ancak üçüncü çocuk fikri sizi yiyip bitiriyorsa, eğer bu düşünceden vazgeçemiyorsanız, eğer ailenizde bir kişi eksikmiş gibi hissediyorsanız, belki de gerçekten öyle olduğu içindir.

Her çocuk, o gelmeden önce farkında olmadığınız bir boşluk dolduruyor ailesinin hayatında… Derin geldiğinde de böyle hissetmiştim, şimdi Derya ile de böyle hissediyorum. Bu hissi, ancak o çocuğunuza kavuştuktan sonra fark ettiğiniz için öncesinde farkına varmıyorsunuz. Yani iki çocuklu aileler eksik demiyorum, ancak birden ikiye, ikiden üçe…çıkınca, onlar olmadan önceki hayatınız ”çok uzun zaman önce, çok çok uzaklarda bir galakside” kalmış gibi geliyor.

Üç çocuklu olma fikri beni de çelişkilere boğmuştu. İki çocuklu bir arkadaşımla bundan seneler önce konuşurken ”Sağlıklı iki çocuğumuz var zaten… Bundan sonrası risk almak gibi geliyor bana” demişti. Üçüncüye hamile kaldığımda, hazır iki sağlıklı çocuğum varken hiç çocuğu olmayan, olamayan aileleri düşününce yaptığım gerçekten doyumsuzluk mu acaba? diye düşündürtmüştü.

Ülkenin hali boktan. Dünyanın hali belli. Küresel ısınma, kaynaklar tükeniyor, bir tane daha ‘tüketici’ getirmeye gerek var mı bu dünyaya? 

Onca annesiz-babasız çocuk varken doğurmaya devam etmek doğru mu? (İki biyolojik oğlundan sonra bir çocuğa koruyucu ailelik yapmaya hazırlanan Nihal’ın Kalben Hamile Gebelik Günlüğü‘nü takip etmenizi öneririm, müthiş ilham verici!)

Kadının hayattaki tek fonksiyonu anne olmak mı? Özellikle de kadının yerinin eve, tek görevinin anne olmaya indirgendiği bir ülkede anneliği sürdürmek ne kadar doğru?

Bunlar bana sesli ya da sessiz yöneltilen sorular (Hakikaten sesli yöneltenler de var, geçenlerde Facebook’ta ‘İki çocuğunuz varken üçüncüye ne gerek vardı?’ diye sordu birisi, Derya 1 aylık falandı sanırım. Ne yapayım? Çıktığı yere geri girsin?)

Yukarıdaki soruların yanıtları bende yok… Var mı, onu da bilmiyorum. Bildiğim, çocuktan bahsediyoruz. İnsan… Oyuncak değil… Araba değil… Ev değil… Yatırım değil… Can parçası… Bir süreliğine kendini size emanet eden, tahmininizden çok daha kısa bir zamanda ‘Ben artık kendimim’ diye ortaya çıkan bir varlık. Eğer çocuğu belli bir amaca hizmet etsin, belli bir davaya asker olsun ya da büyüyünce size baksın diye doğurmuyorsanız, kendi ayakları üzerinde durabilen, dünyaya faydası dokunacak bir insan olarak yetiştirmeyi hedefliyorsanız, bir insanın büyümesini izlemeyi seviyor, halihazırdaki çocuklarınızın kalplerinin büyüdüğünü görüyor, bu hayatı bir fazla kişiyle paylaşmak istiyorsanız ve bu doyumsuzluksa o zaman ben doyumsuzum.

Birileri mi dedi, ben mi uydurdum bilmiyorum: Çocuk yapmak, dövme yaptırmak gibi hakikaten. İnsanın yaptıkça yapası geliyor. Çünkü yaptıkça kolaylaşıyor, daha da zevkli hale geliyor.

Keşke ilk çocuğumda bu kadar rahat olsaymışım.

Keşke çocuk yapmaya daha erken yaşta başlasaymışım.

O zaman ‘En az dört çocuk!’ yaparmışım…

32 yorum

  1. Bu yazıyı okuyunca kafamda çocukluğumdan beri olan en az iki çocuğum olması isteğim, acaba üç mü olsaya dönüştü 🙂 Bence de imkanı olan ailelerin çocukları yalnız büyümemeli. Kardeş sevgisinin yerini hiçbir şey tutamaz. Bir de, anne olduktan sonra insan ne kadar zorlandığını, yaşadığı acıları ve kötü anları unutuveriyor zamanla. İlk 1. ayda doğum acısını, sonraki aylarda bebeğin çok küçük olduğu dönemdeki zorlukları, birkaç sene sonra da uykusuzluk, ağlama krizleri, iştahsızlık gibi problemleri insan gerçekten hafızadan uçup gidiyor. Yoksa kimse 2. çocuğu yapmak istemezdi sanırım 🙂

  2. “Hay yaşşa!” dedim içimden yazıyı bitirince. 🙂

    • Gökçe hanımla aynı kelimler çıktı ağzımdan yazının sonunda.. Bi de “yakışırdı be Elifim” dedim…

  3. elıf hn merhabalar…ben ıkı cocugunuzda devlet okulunda dıye bılıyordum..hangısı ozel okulda?yada nıye cocukları devlet,ozel dıye ayırdınız..(sadece bende bu ıkılemde oldugum ıcın sormak ıstedım ,kesınlıkle sorgulama anlamında degıl)
    benımde bu sene 4.sınıfı bıtırecek oglum var ve ortaokulda ozelmı,devletmı olsun dıye hala karar veremedım cunku..

    • Esma Hnm aynı kararsızlık bizdede var oğlum 4.sınıfta bayagı gittim öğretmen arkadaşlarla oturdum açık açık konuştum neyse ki kararıızı devlt okulundan yana verdik.

      Elif , senide tebrik ediyorum yazı herkese kapak olacak nitelikte. Biraz daha durumum olsa 4 çocuk yapar eğitimlerini de yurt dışında aldırırım 🙂 kısaca şimdilik bu da mümkün değil 🙂 sevgiler

  4. Bende 3. Bebegimi bekliyorum. Ama insanlara 3. Oldugunu soylerken kendimi onlara aciklama yaparken buluyorum evet istenen bir gebelikti ama nasil bir psikolojiye itiliyorsam sanki her sene doguruyormusum gibi hissettiriliyorum. gecen bir arkadas bana ne zaman gorsem hamilesin dedi. Gulermisin aglarmisin

  5. Seni Derin’e hamile kalmanın öncesinden beri takip ediyorum Elifçim…O zamanlar ben de ikinci çocuk için uygun zamanı kolluyordum. Ve maalesef o uygun zaman hiç olmadı. Tek çocuk sahibi olmak, kardeşsiz olmak bana çok aykırı ve uzak gelen birşey iken ve kesinlikle tercihim değilken, çok sevdiğim ve hala da sevdiğim eşim bizi bıraktı, gitti ve kendine yeni bir hayat kurdu…Şimdi yaşım 42…Yeniden çocuk sahibi olmak için bir mucize olmasını beklesem de artık bu çok zor gözüküyor. Kızımsa ona kardeş doğuracağım hayalinden vazgeçmiş değil. Evet ben de bir çocuk daha doğururdum ve hatta bir çocuk daha ama hayat işte…Çocuk söz konusu olunca kısmetten öteye yol yok. Allah arzu eden herkese hayırlı evlat(lar) versin.

  6. Ne kadar iyi ifade etmişsiniz kendinizi. Ben sizin gibi insanların çoğalmasından yanayım ki dünyayı güzellik sarsın. İyi ki varsınız!

  7. Sümeyra dilmaç

    Yüreğinize sağlık harika bir yazı.Bende 7-3,5 ve 3 aylık 3 çocuk annesiyim.Bu sorular bana da soruluyor.O insanlara kocaman bir sanane diyesim geliyor. Çocuk çok güzel birşey hemde büyük sorumluluk.Bırakın almak isteyen alsın kime ne 🙂

  8. dövme çocuk bağlantısı şahaneymiş 🙂 ben tam dördüncü dövmemi kolumun üst kısmına mı yaptırsam diye düşünürken üçüncüye hamile kaldım 🙂 dövme de 2-3 sene sonrasına kaldı artık. bir dövme-bir bebek-bir dövme-bir bebek şeklinde ilerliyoruz hadi bakalım.

  9. Guzel yazi

  10. Bunlar hep lohusa kafasi ( ic ses: KAFAYI IYICE YEDI BU..!)

  11. Biz 3 kardeşiz. Ve annemle babamın döneminde kimsenin kalkıp da onlara böyle bir soru sorduğunu hiç sanmıyorum. Şimdilerde neden sorgulanıyor anlamış değilim. Eskiden hayat şartları daha zormuş. Hazır bezler yokmuş, doğru düzgün mama yokmuş, çeşit çeşit bebek kıyafetleri yokmuş, bakıcıyı bile zor bulurmuş çalışan anneler, hatta pusetler bile yokmuş da eskiler buna rağmen şimdilerde çocuk sahibi olanlar gibi şikayet etmeden büyütmüşler çocuklarını. Tek maaşla geçinirmiş çoğu aile. Ve tanıdığım ne kadar orta gelirli aile varsa (bunlara kendi ailem de dahil) bütün çocuklarını okutmuşlar, meslek sahibi etmişler.
    Ben annenim hiç bir zaman “ay kendimi yetersiz anne hissediyorum” diye ortalıkta dolaştığını hiç görmedim. Yapabileceklerinin en iyisini kendi koşullarına göre yaptılar çünkü.
    Hem bir de kimin kaç çocuk yapmış olması ya da yapacağı başkalarını neden bu kadar ilgilendiriyor? Zaten marifet doğurmakta değil, doyurup büyütmekte, anne-baba olmayı becerebilmekte, adam etmekte..

    • Ah işte o eski hayatlar var ya. Herşeyi dibine kadar yaşamışlar. O zamanın müzikleri bile ne kadar anlamlı. Eski zamanların insanı. Ne mutlu ki o döneme tanıklık ettik. En azından olurunu biliyoruz. Nerde, ne zaman, ne konuşulur, ne yapılır. Yani bazılarımızın bildikleri. Bu oluru bilmeyenlerde çok işte. Boş boş konuşan, başkalarının işine, hayatına çoluk çocuğuna karışan. Onlar artık kimse. İşiniz gücünüz yok mu sizin. Siz o eski zamanlara şahitlik etmediniz mi? Velhasıl hayatımız film. Bahsedilen insan türü de kötü karakter ve sadece onlara canınız cehenneme diyebiliyorum.

  12. Benim bu yazıdan anladığım, 4. de gelecek 🙂

  13. Elif hanim yazı için teşekkürler.Bende tek maaşla 4 cocuk büyütmeye çalışıyorum.Ve hicbiri kaza değil.Eskiden her hamile gördüğümde her bebekli gördüğümde heyecanlanırdım.4.den sonra yine cok mutlu oluyorum bir bebek gördüğümde ama içimde sakin ve huzurlu bir bićimde karşilıyorum.Hani dediğiniz gibi ondan önce eksikmişiz sanki şimdi tamam olduk inşallah.Herkes istediģi kadar çocuk yapsın ama farklı düşünenide yargılamasın.

  14. “Hay agziniza,yaziniza saglik, cok yasayin emi”
    Can parçasından “ne gerek vardi “diye bahsetmek ne kadar kirici…

    3.gebeliginde olan biri olarak bu eleştiri bombardimina maruz kalirum her an..
    4. mu.. neden olmasın;-)

  15. Bende üç çocuk annesiyim, özellikle üçüncü çocuk sanki daha bir iyi geldi bana ,sanki daha bir sakin daha bir huzurluyumm.. Rabbim hepsine saglikli, huzurlu bir ömür versin..

  16. Elifcigim seni ilk çocuğundan beri takip ediyorum Allah bagislarsa bendede uç çocuk var sana canı gönülden katılıyorum yasim el verse bi tane daha isterdim doğurdukça bi sonraki daha kolay isteniyo kesinlikle ve bende itiraf edeyim ki dışarda ucu bi arada değilse canımın istediğine iki canımın istediğine uç çocuk dediğim anlar oluyo …ve dorduncuyu de yaparsın diyenlere yok canım desemde kalben neden olmasın diyorum:)) ve üçünden biri eksik olsa ben ben olamazmisim bunu anladım her çocuk anneligime bir renk ve anlam kattı bir çocuklu hayata bakisimla şimdiki çok farklı ve anneligim üçünün toplamı inan

  17. Çok kişisel konular bunlar. Tek çocuk ya da çok çocuk. Hepsinin özü paylaşımlar, anlar, koşulsuz sevgi, birlikte gülmek, afiyetle sofraya oturmak, huzur dolu uykular, birlikte bütün olmak, tereddütsüz şekilde sarmak-sarmalamak. Ha tek çocuk ha çok çocuk. Hatta bazen hiç çocuk. Kediler, kuşlar, başka çocuklar. Skorlar değil duygular.

    Yazı güzeldi. Ben orda çocuk sayısına değil sevmek coşkusuna vurgu sezdim. Yanlış mıyım?

    Sevgiler.

  18. 4.yü doğurmak yerine gebe Nihal gibi Koruyucu Aile olarak evlat edinseniz ne güzel olur Elif Hn. ?

  19. Bir de benim gibiler var.Ogluma kardes olsun diye yola cikip ikiz kizlarla karsilasmak!Ay ben bir şok!(Aralari Deniz ile Derin kadar )Ailemizde de olmadigindan ve uc cocuklu olmayi herhangi bir devirde zor buldugumdan ilk basta bayagi moralim bozuldu,itiraf ediyorum.Dogumdan sonra ogluma iki bebekle birden dunyanin en buyuk kötülüğünu yapmisim gibi hissettim.Su anda 5 ayliklar,oglum 4 olacak birkac aya.Hayat iste,’uc çocuk ?hayatta olmaz’ demeyecekmissin :)( Benim modelden olanlar varsa bu arada,deneyim paylasmak isterim)
    Sevgiler

  20. Nefis bir yazı yine,ağır ceza mahkmesinde duruşma beklerken okudum yazınızı, bu kadar yoğun bir meslekte 2 cocuk yapmis olmami delilik gorenlere şu yazıyı okutabilsem keşke ,
    Siz hep yazın biz hep okuyalım

  21. Elif “Kardeş Şart!”çılara aynen bu bahsettiğin nedenlerle inanılmaz sinir oluyorum, bence 3 çocuk şart’çı bağzı devletadamlarından hiç farkları yok.. O nedenle çok çok çok teşekkürler! Bence ikinci, üçüncü ya da daha fazla çocuk kararı çok özel, anne ile babanın beraber vermesi gereken, bir amaç uğruna değil, başka bir çocuğa kardeş olsun diye değil, tamamen bir birey olarak istendiği için verilmesi gereken bir karar.. Kardeş değil, proje değil, bir başka çocuk o..

  22. Öncelikle merhabalar bu yazı tıpkı benim anlatıyor 2 oğlum var11_12 yaşlarında ve 3.oğlum 2,5 aylık ne gerek vardı ne iyi yapmışsın bu devirde iyi cesaret falan gibi tepkilerleri çok karşılaşır hale geldim en bayıci kısmında ooo başbakanımızı dinlemissin ama diyorum ki iyikide yapmışım dünyanın en güzel varlıkları sağlıkla büyüsün ler

  23. Öncelikle merhabalar bu yazı tıpkı beni anlatıyor 2 oğlum var11_12 yaşlarında ve 3.oğlum 2,5 aylık ne gerek vardı ne iyi yapmışsın bu devirde iyi cesaret falan gibi tepkilerleri çok karşılaşır hale geldim en bayıci kısmında ooo başbakanımızı dinlemissin ama diyorum ki iyikide yapmışım dünyanın en güzel varlıkları sağlıkla büyüsün ler

  24. Yazılarını okuyup okuyup gaza geliyorum (ruz) :))) sonumuz nolcak bakalım ama bence de kardeşşart :))

  25. 29 yaşındayım, 6.5 yaşında bir oğlum var. Zamanında ekonomik sıkıntılar yüzünden ikinci düşünmedim. Bir de ailem fakirlik suç, o durumda ikinciyi yapmak ayrı bir suçmuş gibi davranıyordu. Şu anda bunun bir hata olduğunu görüyorum. Biz durumu toparladık da, oğlan yalnızlığıyla kaldı. Telefon bağımlısı olmasın diye kırk takla atıyorum. Çocuk yalnız olmaz bence. Daha bu sabah keşke hep oynayabileceğim bir arkadaşım olsaydı diyordu oğlum. Oyuncak çok ama oyun yok. Halbuki çocuk dediğin fıstık kabuğuyla bile eğlenebilecek bir varlıktır. Aile dinamiği anne baba ve en az iki çocuktan oluşuyor. Çünkü 4 yaşından sonra çocuk, anne babaya bağımlılığı bırakıp oyun arkadaşı istiyor.

    Bu sene istiyoruz ama 5 senelik spiralden sonra nerdeyse bir yıldır ses yok. Doktor tedavisine başlıyacağım sanırım ama şu anki aklım olsa, 3 yaşındayken düşünürdüm kesin.

    Sorum şu; aralarında en az 8 yaş olacak kardeşler de bağlantı kurabilir mi? Oğlum bu tek kalma hissinden kurtulur mu? İlk çocukluğunu tek geçirmiş bir çocuk, geleceğinde bunun etkilerini nasıl hisseder? Oyunlar oynatıyorum, eğlence merkezlerine, kuzenlerine götürüyorum.

    • Siz cok düşünceli ve iyi bir annesiniz bence.Ve evet 8 yaş biraz fazla ama kapanıyor her yas araliģında paylaşılan seyler farklı benim 4 tane var en buyukle kücüğümun arası 13 yaş okuldan geldimi abicim gelmiş diye boynuna atlıyor ve saatlerce zaman geçire biliyorlar.Digerlerinin arası daha az kavgada ediyorlar oyunda oynuyorlar yinede cok sey paylaşabiliyorlar.Bence zaten kıskanmakta kavgada dozunda olursa ćok geliştirici şeyler.inşallah sizinde en kısa zamanda sagliklı bir bebişiniz olur.zorluklariyla beraber uzun vadede oglunuzda cok daha iyi hisseder.

  26. 3 çocuk sahibi bir anne olarak bu konuya değinmemek olmaz zaten;-) “İkinci Çocuk ve ötesine gerek var mı” : http://www.onlineanne.com/2014/07/01/ikinci-cocuga-ve-otesine-gerek-var-mi/

  27. Benimde 3 tane pırlanta gibi evladım var.. . Kızlarımın arakatı 20 ay önce zorlandım ama şimdi hem genç anne olmanın verdiği güzellik olsa gerek 41 yaşındayım 19 yaşında ve 17 yaşında iki kızım 12 yaşında oğlum varrrr….iyiki peşpeşe oldu şimdi onlarla çokkkk güzel hem anne hem arkadaşımmmm.. iyiki 3 tane evladum olmuşşşş

  28. ben sizin görüşünüze katılmıyorum ; çocuk yapmanın bu kadar da derin derin düşündürecek sonuçları yok bence ; sağlıklı anne- babalı bir aile , tencerede bişeyler kaynıyor, bilinçli ve eğitimli bir anne- baba ,çocuklar da sağlıklıysa … daha ne olsun , bence 5 çocuk da bile sorun yok. ama dediğiniz gibi insan 20 li yaşlarında çocukları bitirmeliymiş , 34 yaşımda 2.bebeğimi yeni doğurmuş bi anne olarak .eğer herkes doğuracağı bebeği tam şartları yerine getirmek için bekleseydi , düzeni oluşturan çeşitlilik nasıl olacaktı , zaten bu dünyada kötülük hiçbir zaman bitmeyecekki..
    ben de böle düşünüyorum:)