Geçen seneki domuz gribi çılgınlığından sonra bu sene nelerle karşılaşacağız, merak ediyorum. Henüz o furyanın yanına yaklaşacak nitelikte bir çıkış olmadı.

Bu sezon grip aşısı olmak hakkında ne düşünür bu blogun okurları acaba?

Bizim doktorumuz yaptırmamızı önerdi. Ben, Doğan, Deniz ve bakıcımız hemen yaptırmalıymışız. Derin’e de önümüzdeki ay yapacakmışız. Bu aşının içinde de domuz gribi, kuş gribi, bilumum virüsler varmış. Adjuvan yokmuş. Güvenliymiş.

İstanbul’da geçirdiğimiz son üç kıştır yaptırıyoruz grip aşısını. Hiç ciddi grip olmadık. (Daha doğrusu şöyle: İlk kış Doğan paçavra denilen gribi kapmış, 5 gün ateşten eve gelememişti. Ama o zaman henüz aşı olmamıştı. Geçen sene de ben domuz gribi oldum. Ancak onun da aşısını olmamıştım. İyi ki de olmamışım, hastalığın kendisini oldum, geçti, gitti)

Ama şimdi hiç aşı yaptırasım yok. Bir sebebi de yok. Sadece grip aşısı yaptırmayıp da hasta olmayan, ya da yaptırıp da yataklara düşen insanlar duyunca gerekliliği konusunda şüpheye düşüyorum.

Aşı denince ben genelde doktorları dinlerim. Daha doğrusu yakınımda iki üç doktor vardır, onlara sorarım, ve dediklerine uyarım. Bu doktorlar da (1) halam, (2) Deniz’in doktoru ve (3) kadın doğum doktorum-du, geçen sene.

Şimdi Deniz’in doktoru olun, yaptırın deyince bir de halama danıştım. Hala, hala, söyle bana, grip aşısı ol diyor musun bu dünyada? diye sordum.

Geçen sene “domuz gribi aşısı olayım mı?” soruma gönül rahatlığıyla “hayır” diyen halam şimdi “yaptırmanda bir sakınca yok” dedi.

Bak şimdi! Ne demek yaptırmanda sakınca yok?

Halama göre şu demekmiş:

Bu aşı geçen seneki domuz gribi aşısına oranla daha uzun bir süreçte hazırlandığı için gönlüm daha rahat. Geçen seneki gibi kısa bir sürede milyonlarca aşı üretilip ne idüğü belirsiz bir şekilde piyasaya salınmadı.

Grip aşısı 65 yaşın üzerindekiler, akciğer hastası olanlar, kronik hastalığı olanlar için mutlaka öneriliyor. Sen olmak zorunda değilsin, ama grip olmayayım, işimden gücümden geri kalmayayım diyorsan olabilirsin.

Öte yandan, evde bebek var. Evet, aşı olmalısın. Sadece sen değil, Derin’le yakın temasta bulunan herkes olmalı.

Kısacası, yine olacağız galiba. Ama hiç içimden gelmiyor. “Olmazsam ne olur?” diye bekleyip göresim var.

Zaten ben geçen hafta senenin ilk gribini oldum. Daha doğrusu, antibiyotiklik oldum, sonrasında da nezleye çevirdi, ateşim de çıktı, son iki gündür sesim tam toparlamış değil.

Bu sabah da Doğan benzer şikayetlerle uyandı. Onu gören Deniz de “Boğazım ağrıyor, galba okula gitmiyim” dedi, ama onunki sanırım evde kalmak için bir bahaneydi.

Derin’i emzirirken, hastalık saçtığımı düşündüğüm günlerde maske taktım. Derin şimdilik iyi görünüyor. Ama daha önümüzde uzuuuun bir kış var.

Siz ne diyorsunuz? Olmak mı, olmamak mı?

35 yıllık ömr-ü hayatımda herhalde bir mevsim geçişi olmamıştır ki hastalanmayayım. Yazdan kışa, kıştan yaza her bahar ama az, ama çok, mutlaka hastalanırım. Bunu, annemin beni sadece iki buçuk ay emzirmiş olmasına faturalamak istiyorum, uygun mudur sizce? (Canım annemi hedef göstermek değil niyetim. Sütü azmış, o zamanlar böyle bilinç de yokmuş, üstüne üstlük bir de mama modası varmış, o da iki buçuk ay sonra dayamış mamayı. Şimdiki aklı olsa farklı yapacağını söylüyor)

İşin kötü tarafı, ıhlamur, zencefilli bal, nane-limon ve sair her türlü şifa küründen hiç hoşlanmam. İlaç da almayı sevmem, emzirmesem de sevmem. Beklerim ki hastalık miadını doldursun, gitsin. Ancak evde bana bakan biri olacak da zorla peşime düşüp dayayacak böyle doğal tedavileri, belki o zaman içerim. Ha, bir de taze sıkılmış portakal suyuna hayır demem. Şımarık mıyım? Evet.

Amma velakin bir kür var ki, geçen sene neredeyse 6 aylık hamile halimle domuz gribi olup da yataklara düştüğümde bile beni kendime getirmişti: Peluze. O da ne? dediğinizi duyar gibiyim. İspanyol futbolcuya benziyor ismi, ama sanırım bizim ülkemize özgü bir içecek (hatta internette arayınca Kütahya diye çıkıyor). Şöyle yapılıyor bu peluze:

1 nescafe fincanı büyüklüğünde süte, 1 tatlı kaşığı buğday nişastası, 1 tatlı kaşığı şekeri karıştırıyorsunuz. Orta ateşte, dibini tutturmadan karıştırarak kaynatıyorsunuz. Hafif koyulaşıp muhallebi kıvamına geldiğinde de ateşten alıp bardağa boşaltıyorsunuz. Üzerine azıcık tarçın serpip servis yapıyorsunuz.

Tadı salebi hatırlatıyor. Şiş boğazları İNANILMAZ yumuşatıyor. Ayrıca korkunç rahatlatıcı bir etkisi var. Geçen sene domuz gribinin kamyon çarpmış etkisine rağmen rahat rahat uyuyabildiysem peluze yüzündendi.

Hazır grip sezonu başlamışken paylaşayım dedim, illaki hastalananlar olacaktır aramızda. Grip sezonu demişken, yeni grip aşıları gelmiş. Kuş gribi, domuz gribi, hepsi birlikteymiş. Adjuvan falan da yokmuş içinde. Bunu da tartışmalı. Ama durun, onu burada tartışmayın, onu ayrıca yazacağım.

Ne diyeyim bilmiyorum.

Sabah Deniz’i okula bıraktım. Eve döndüm. Henüz kahvaltımı etmemiştim. Çayımı koydum. Ekmeğimi kızarttım. Masaya oturdum. Ekmeğime tereyağımı, üstüne balımı sürdüm, ağzıma attım. Ardından çayımı yudumlarken bir yandan da gazeteyi elime aldım. Manşeti görünce yediklerim boğazıma takıldı, az kalsın boğulacaktım:

BAKAN: AŞI OLMAYAN HAMİLE ÖLÜR
Sağlık Bakanı Akdağ konuştu: Domuz gribi hamilelere ciddi tehlike. Aşı olmayan hamileler, domuz gribi olursa ölür

Bir yandan boğazıma kaçan lokmayı çıkarmaya çalışırken bir yandan da “HABERTÜRK’e bak, amma abartmış, yuh!” dedim içimden. Haberi okumak üzere gazetenin 13. sayfasını açtım. Baktım, Fatih Altaylı’nın yazısı (burada). Meğer Sağlık Bakanı Recep Akdağ HABERTÜRK gazetesi Genel Yayın Yönetmeni Fatih Altaylı’yı aramış ve demiş ki:

Sorumlu bir gazeteci olduğunuzu bilmesem aramam. Ama şunu bilmenizi isterim Fatih Bey, domuz gribi hamileler için ciddi bir tehlikedir. Şakaya gelir tarafı yoktur. Hamile kadınlarımız eğer aşı olmamışlarsa mikrobu kaptıkları zaman ölürler.

Fatih Altaylı da mesajı vermiş:

Bakan Prof. Dr. Recep Akdağ’ın bu kesin cümlesi karşısında benim de bunu duyurmaktan başka çarem yok. “Hamile hanımlar domuz gribi aşısı olmalı. Yoksa…”

E, ama bu doğru değil ki… İşte ben: Aşı olmadım, hamileyim ve domuz gribi oldum. Ama ölmedim. İşte, bu satırları yazıyorum. Yakın çevremde bir gebe arkadaşım daha var. Hastalığı oğlundan kaptı. O da yaşıyor.

Bu nasıl bir genellemedir? Bakan Akdağ böyle bir mesajı kafası zaten karışık ve korku içinde yaşayan gebeleri daha da korkutmak için mi vermiştir? Peki, Fatih Altaylı cümlelerini seçerken neden daha dikkatli olmamıştır?

Her gün bir sürü hamile kadın google’dan, diğer arama motorlarından “hamileler ve domuz gribi aşısı” şeklinde arama yaparak bu bloga ulaşıyor. Bazıları yorum da yazıyorlar. Kimi “Ben aşı oldum, rahatladım, korkacak bir şey yok” deyip diğerlerini rahatlatıyor. Kimi “Kafam çok karışık, çok korkuyorum” diyor.

Geçen gün İzmir’den bir gebe bana mail göndermişti:

4,5 yaşında bir oğlum var ve ikinci bebeğime yaklaşık 11 haftalık hamileyim. Fakat şu domuz gribi korkusu nedeniyle hamileliğime sevinemediğim gibi oğlum için ayrıca endişe etmeye başladım. Türkiye’ye Amerika’dan geldiği idda edilen hamileler için adjuvansız aşıdan yaptırmak konusunda da oldukça kararsızım. Çevremde bu konu ile ilgili soru sorduğum doktor çevresi ise tamamen farklı fikirlerde. Siz yurt dışında yaşamış bir anne olarak bana ne önerirsiniz? Daha doğrusu siz olsaydınız ne yapardınız diye sormak istiyorum. Oğlumu bile korkudan gittiği kreşten aldım. Açıkçası evden dışarı çıkmıyorum ve çok karamsarım.

Ben tabii ki bu konuda yetkili kişi değilim. Ne doktorum, ne bakan, ne gazeteci. Bir anne olarak, bir gebe olarak görüşlerimi paylaştım. “Siz ne yapardınız?” diye sorduğu için hastalığı geçirmiş olmasaydım büyük ihtimalle aşıyı olacağımı söyledim. Şimdi bu kadın bu haberi okuyunca ne yapsın? Zaten çocuğunu okuldan almış, eve kapanmış. Daha ne kadar izole olsun, ne kadar korksun?

Bu bana yazan sadece bir kişi. Kimbilir daha kimler, hangi mercilere ne sorular yöneltiyor. Kısacası gebelerin kafası inanılmaz karışmış, gözleri acayip korkutulmuş durumda.

Fatih Altaylı’ya bir mail gönderdim:

Sayın Altaylı,

HABERTÜRK’ün bugünkü manşetindeki ve sizin de köşenizde yer verdiğiniz “Aşı olmayan hamileler domuz gribi olursa ölür” yazınızı hayretle okudum.

Ben şu anda 21 haftalık hamileyim. Bundan iki hafta önce, yani yaklaşık 19 haftalık hamileyken domuz gribine yakalandım. Hastalığım testle de onaylandı. Erken teşhis ve tedaviyle, ateş, halsizlik ve öksürük belirtileriyle hastalığı atlattım. Şu anda sağlığıma geri dönmüş durumdayım. Hastalığımı blogumda şu şekilde anlatmıştım: http://blogcuanne.com/2009/12/01/en-nihayetinde-domuz-gribi-oldum/

Elbette bu hastalığı daha ağır atlatan, atlatamayan gebeler vardır. Nitekim domuz gribinden 27 gebenin hayatını kaybettiği söyleniyor. Ancak Türkiye çapında domuz gribine yakalanan gebeler sadece bu 27 kişiyle mi sınırlı? Hayır. Sadece benim yakın çevremde hastalığı atlatmış benden başka bir gebe daha var.

Gerçek şu ki: Doğrudur. Gebeler daha çok risk altındadır. Hatta bu yüzden aşılanmaları da doğru olabilir. Ancak aşı olmayan ve hastalığa yakalanan her gebenin öleceği doğru değildir. Erken teşhis ve erken tedaviyle hastalık atlatılabilmektedir. Bunun örneklerinden biri benim.

Dolayısıyla Sağlık Bakanı’nın söylediği “Hamile kadınlarımız eğer aşı olmamışlarsa mikrobu kaptıkları zaman ölürler” genellemesi doğru değildir. Sizin bu beyanı “Hamile hanımlar domuz gribi aşısı olmalı. Yoksa… “şeklinde aktararak “Yoksa ölürler” imasında bulunmanız da yanlış yönlendirmedir.

Bunun doğru ifade şekli “Hamile kadınlar genel topluma göre daha fazla ölüm riski altındadır. Domuz gribi aşısı olmalılardır” olurdu. “Aşı olmayan her hamile kadın hastalanırsa ölecek” değil.

Siz bir gazeteci olarak hamile kadınları uyarmak niyetiyle hareket ediyor ve üzerinize düşeni yaptığınızı düşünüyor olabilirsiniz. Ancak maalesef Sağlık Bakanı’nın aktardığınız bu yanlış beyanı hamile kadınlar arasında yaşanmakta olan karışıklık ve korkuya tuz biber ekecektir.

Bu yanlışı düzeltmenizin ve “Aşı olmayan ve domuz gribine yakalanan her hamile kadının öleceğinin doğru bir genelleme olmadığını” da yazmanızın sadece yerinde değil, tarafsız gazeteciliğin bir gereği ve birçok gebe kadının içini rahatlatmak açısından zaruri olduğunu düşünüyorum.

Saygılarımla,

Elif Doğan
–
Blogcu Anne

Bunu yazmasam için rahat etmeyecekti. Fatih Altaylı bu yanlışı ama düzeltir, ama düzeltmez.  HABERTÜRK’teki haberin altına da yorum yazdım. Ama yayınlar, ama yayınlamaz.

Fatih Altaylı gazeteci pozisyonunu kullanarak gebeleri uyardığını düşünüyor olabilir. Ancak Sağlık Bakanı’nın bu uygunsuz ve yanlış genellemesini “Gebeler! Aşı olmazsanız ölürsünüz ha!” şeklinde duyurması en az onunki kadar yanlış olmuş.

Dipnot 1: Domuz gribi konusundan artık içime fenalık geldiği için yazmıyordum, yazmayacaktım da… Ama bunu görünce dayanamadım. Düpedüz göz korkutmaca. “Acaba yurt dışından getirilen 43 milyon aşının sadece 1 küsur milyonunun kullanılmış olmasının bu tür yönlendirmelerle bir alakası olabilir mi?” diye düşünmeden edemiyor insan)

Dipnot 2: Yukarıda yazdıklarım hiçbir şekilde “Domuz gribi tehlikeli değildir, kolayca atlatılır” olarak algılanmamalı. Ben atlattım diye her gebenin atlatılacağı düşünülmemeli. Herkes kendi şartlarını göz önünde bulundurarak en doğru düşündüğünü yapmalı, doktoruna danışmalı, gerekirse aşı olmalı. Hiçbir şekilde “Aşı olunmalı” ya da “Aşı olunmamalı” gibi bir mesaj verme kaygısı gütmüyorum. Sadece “Aşı olmayan ve hastalığa yakalanan her gebe ölecektir” genellemesinin yanlış olduğunun üzerinde durmak istedim. Nitekim aşı olmadım, hastalığa yakalandım, ve ölmedim.

–
Bunlar da ilginizi çekebilir:
- Hamileler için domuz gribi aşısı gelmiş, geliyormuş
- En Nihayetinde Domuz Gribi Oldum
- Pozitif Doğum Hikâyeleri

Bu haberin kaynağını maalesef veremeyeceğim çünkü yok. İnternette dolaşan bir iki e-mail sayesinde haberim oldu. Halam da öyle olduğu konusunda bir duyum aldığını söyledi. Yarın olmazsa bile yakın zamanda gelecektir herhalde…

Adjuvansız aşı gelmeden önce, şu anda uygulanmakta olan adjuvanlı aşıyı olmama pek yanaşmayan halam söylüyordu: “Adjuvansız aşı gelirse ol.” Sonra da ekliyordu: “Tabii o zamana kadar hastalanmazsan.” Demek ki aşı olmamayı o kadar istemişim ki domuz gribi virüsünü buldum, kendimi hasta ettim, ve böylece aşı tartışmalarına kendi adıma son verdim.

Hasta yattığım bir haftayı geçirdiğim annemlerin evinden deyim yerindeyse taburcu olmadan önce halama tekrar sordum: “Hala, ben domuz gribini hiç de ağır atlatmadım. Tamam, ateşim oldu, kas ağrım oldu, yer bezi gibi yattım, ama ciddi bir etkisi olmadı. Bütün bunları gözden geçirdiğinde yine de adjuvansız aşıdan olmamı tavsiye edecek miydin?” Cevabı “Evet” oldu. Sebebini ise şöyle açıkladı: “Biz senin tedavine çok erken başladık. Neredeyse bulguların ortaya çıkar çıkmaz harekete geçtik. Yine de ateş düşürücü almana rağmen ilk gece ateşin zor düştü. Evet, Tamiflu hemen ardından devreye girdi, çabuk toparladın. Ama böyle olmayabilirdi. Bu kadar çabuk teşhis edemeyebilir, ya da bu kadar hızlı müdahale etmeyebilirdik. O zaman da riskli durumlar olabilirdi. Her gebe tedaviye bu kadar hızlı başlayamayabilir. Bu durumda da özellikle yüksek ateşin bebek için riskli sonuçları olabilir.”

Eğer hastalanmasaymışım halamın bana önerisi bu yönde olacakmış. Ben de büyük ihtimalle onu dinleyecek, aşıyı olacaktım.

Ben bu şekilde bu işi atlattığıma çok seviniyorum. Bu kışı “Aşı olmalı mı, olmamalı mı?” tartışmalarıyla geçirmek zorunda olan gebelerin de bir an önce içlerini rahat ettirecek karara ulaşabilmelerini diliyorum.

–
Bunlar da ilginizi çekebilir:
- Pozitif Doğum Hikâyeleri
- “Aşı olmayan hamileler domuz gribi olursa ölür”müş
– En nihayetinde domuz gribi oldum
- Hamileler ve domuz gribi aşısı

Domuz gribini resmi olarak olmasa da atlatmış bulunuyorum. Yani henüz yedi günü doldurmuş olmamakla birlikte genel olarak ayaklandım, hatta bayram tatilinin başından beri konakladığım annemlerin evini yakında terk edip kendi yuvama döneceğim.

Annemlerin evinde geçirdiğim yaklaşık 10 gün boyunca neler oldu hep birlikte bir göz atalım:

• Tatile mutlu ve huzurlu bir şekilde başladık. Annemdeki hafif nezle hali dışında kimseciklerde bir şey yoktu.
• Üçüncü gün bende de aynı nezle halleri belirmeye başladı. “Hay aksi, annemden kapıverdim” dedim.
• Ertesi gün sabah hafif ateşle uyandım.

Sonrasını biliyorsunuz. Bilmediğiniz kısım daha da sonra olanlar:

• Virüsü önce bana domuz gribiyle ilgili bir değil, iki röportaj veren doktor halama bulaştırdım.
• Ardından 88 yaşındaki babaannemi hasta ettik.
• Ben hastalandığım için benim yanımda yatamamaya başlayan Deniz teyzesinin yatağına taşındı.
• İki gün sonra kız kardeşim de hastalanınca Deniz üst katta anneanne ve büyükbabanın yanına yerleşti.
• Evde kalan 7 kişiden 4′ü hastalanıp da Tamiflu kullanmaya başlayınca piyasada zaten zor bulunan Tamiflu stokuna bir darbe de biz vurmuş olduk.
• Evin içinde hasta olanlar bulaştırmasın, sağlıklı olanlar da hastalanmasın diye maskeyle gezmeye başlayınca birbirimizi tanıyamaz hale geldik, koridorda karşılaştığımızda “Sen kimsin?” diye sorar olduk.
• Bu sırada (annem tüm gün çalıştığı için) bana bakan halam, Deniz’le ilgilenen kız kardeşim, ve zaten bakıma muhtaç olan babaannem de hastalanınca uzantılı ailemizin diğer fertlerinden ek kuvvet istedik. Diğer halam ve iki kuzenim destek vermek üzere yardıma geldiler.
• Son olarak babam önceki gün benzer sıkıntılarla “Ayaklarım üşüyor, her yerim ağrıyor” diyerek eve geldi. Onu da alt katta kız kardeşimin odasına yerleştirip kız kardeşimi halamın yanına taşıdıktan ve böylece alt katı “revir”e dönüştürdükten sonra Deniz’in evdeki tek sağlam insan olan annemle kurtarılmış bölge olan üst kata yerleşmesine karar verdik.

H1N1 virüsü bulaştırıcılık hızı aslında düşük olan bir virüsmüş. H1N1 virüsü taşıyan bir insan, virüsü ortalama olarak 1.4-1.6 kişiye bulaştırırmış. Görüldüğü gibi bizim evde bunun bütün olası permütasyon ve kombinasyonları gerçekleşti.

Benden başka kimse test olmadı. Ancak onların belirtileri bana çok benzediği için ve herkesin sıkıntısı ben eve geldikten sonra ortaya çıktığı için onlar da aynı tedaviye başladılar.

Bu süreçten en karlı çıkan Deniz oldu. Kuzenlerim, halamlar, (hastalanana kadar kız kardeşim) sürekli Deniz’i birbirlerine paslayıp durunca o acayip eğlendi. Ha bire birileriyle yapboz yaptı, boyama yaptı, parka gitti, manava gitti, markete gitti, gitti de gitti.

Ben ise bütün bu tecrübeden “çekirdek aile kavramı rafa kaldırılmalı, komün hayatına geri dönülmeli” sonucunu çıkardım.

Şu işe bakın ki halamla domuz gribi üzerine ikinci röportajımı yaptığım sıralarda meğer bu domuz virüsleri benim içime girmişler, fink atıyorlarmış.

Cumartesi akşamı başlayan üşüme ve halsizlik, Pazar günü devam eden bir kırgınlığa ve nezleye benzeyen bir duruma dönüştü. Pazartesi sabahı giderek artan yorgunluk öğlene doğru 37′yi biraz geçen bir ateşle devam etti. Ateş yükselip de üstüne kas ağrıları da eklenince halam direk Tamiflu’yu başlattı.

İyi ki de yapmış. “Bakteriyel bir durum da olabilir mi?” endişesiyle “Acaba antibiyotiğe mi başlamalıyız” sorusu da gündemdeydi. Ancak dün gece 39′a yaklaşan ve ilaçla birlikte bile düşmeyen ateş ve ciddi kas ağrıları halamı bunun domuz gribi olduğuna inandırmıştı. Nitekim bugün gittiğimiz doktor daha muayene sırasında “Domuz gribine benziyor” derken laboratuardan telefon geldi: “Sonuç pozitif”.

Ben böyle bir kas ağrısı görmedim. Gerçi domuz ya da değil, “Grip adamı paçavraya çevirir” derler ya, aynen öyle. Demek ki hayatımda doğru dürüst grip olmamışım. Saç diplerim, başım, boynum, kulaklarım, gözlerim, göz yuvalarım, elmacık kemiklerim, dişlerim, omuzlarım, belim, kalçam, bacaklarım, ayaklarım kısacası HER YERİM ağrıyor. Dün gece kâh ateşten, kâh ağrıdan uyuyamadım. Bugün ateşim düştüğü için daha rahatım ama ağrılar devam ediyor.

İşi karıştıran şey tabii ki gebelik. Hamile olmasaydım Tamiflu’yla birlikte bir kas gevşetici ya da güçlü bir ağrı kesici alırdım, bu ağrılarım büyük ölçüde hafiflerdi. Oysa şu an çok daha hafif bir ağrı kesici-ateş düşürücü almak durumundayım, o da geçici bir süreliğine ve ancak belirli bir yere kadar etkili oluyor.

Neyse ki ilaçların da, gribin kendisinin de bebeğime bir zararı yokmuş. O içeride taklalar atmaya devam ediyor. Tabii ki almasaydım çok daha iyiydi, ancak şu aşamada domuz gribi tedavisinde kullanılan ilaç Tamiflu olduğu için ve de ben alabildiğim için şükrediyorum.

Sonuç olarak bayram tatilini geçirmek üzere geldiğimiz annemlerin evinden yayın yapmaya devam ediyorum. Deniz’de henüz bir şey yok (ki zaten onun önceden geçirmiş olabileceğini düşünüyoruz) ama olur da kapmışsa okulda yaymasın diye o da birkaç gün evde kalacak.

Bugün gördüğüm doktor aşı olmamış olmamın hata olduğunu söyledi. “Gebelerde çok ağır geçebiliyor, neyse ki hemen Tamiflu’ya başlamışsınız. Yine de aşı olmanız gerekirdi” dedi. Olabilir, kendi fikridir. Bebeğime bir zararı olmadıkça ben bu şekilde geçirmiş olmayı tercih ediyorum.

Herkes “korkulacak bir şey yok” diyor. Bence de yok. Kas ağrısı pek fena, ama sadece beni etkiliyor. İlacımı alacağım, dinleneceğim, geçecek, gidecek. Bu sayfa da böylece kapanmış olacak.

–

Bunlar da ilginizi çekebilir:
- “Aşı olmayan hamileler domuz gribi olursa ölür”müş
- Pozitif Doğum Hikâyeleri
- Hamileler için domuz gribi aşısı gelmiş, geliyormuş
- Neler oldu neler…

Elif: Hala’cığım, domuz gribi ve aşısıyla ilgili son gelişmeleri (Türkiye’de ölenlerin sayısının 160′ın üzerine çıkması, Kanada’da aşının alerjik reaksiyon yarattığının ortaya çıkması, Türkiye’de okul çağı çocukları olan aileler arasında aşıya olan talebin yüzde 5′i geçmemesi gibi) bir değerlendirebilir misin?

Hala: Tam bir karmaşa ortamı hâkim. Ancak beklenmeyen bir durum değil bu… Sonuçta dünya böyle bir şeyi ilk kez yaşıyor.

Elif: Nasıl yani? Daha önce de pandemiler, salgınlar olmamış mıydı?

Hala: Evet, ama o zaman bu salgınlarla eş zamanlı uygulanan bir aşı yoktu. Hastalık olur biter, yakalananlar arasından kurtulan kurtulur, kurtulamayan ölürdü. Şimdi ise virüsün ortaya çıkmasıyla neredeyse aynı zamanlarda üstelik de hızla geliştirilen bir aşı var ortada. Aşının üretimindeki bu hız bir salgını önlemek açısından fevkalade olumlu bir durum. Ama aynı hız “Yeterince irdeleme yapılamadan piyasaya sürülmek zorunda kalınmış mıdır” endişesini de beraberinde getiriyor. İşte yaşanılan kargaşa da bu yüzden. Bu pandemi gerçekten ölümcül boyutu yüksek olan bir pandemi olsaydı “Aşı hızlı hazırlanmış, irdelemesi yapılmış yapılmamış” gibi endişeler göz önüne alınmaksızın tüm toplumun bir an önce aşılanması istenirdi. Böyle bir durumda hızlı aşı üretimi de minnetle karşılanırdı. Ama bu pandemi insanların korktuğu gibi ölümcül boyutları yüksek olan bir pandemi olmadığı gibi tam tersi çoğu olgu hafif atlatılıyor.

Elif: Ölenlerin yarıdan fazlasının kronik bir rahatsızlığı olmayan, sağlıklı bireyler olduğu söyleniyor?

Hala: Doğru, öyle olduğu söyleniyor. Şöyle ki: domuz gribi virüsü vücuda girdikten sonra hızla yayılan ve akciğerlere inen bir virüs. O noktadan sonra da çabucak zatürreeye dönüşebiliyor. Ancak bu konuda ciddi bir yanlış yönlendirme var. “Belirtilerin çıkmasından itibaren ateşiniz üç gün boyunca düşmezse hastaneye başvurun” deniliyor. Oysa ki bu gribin tedavisinde hızlı müdahale çok önemli. Tamiflu denilen ilaç belirtilerin (ateş, boğaz ağrısı, kas ağrısı gibi) ortaya çıkmasından itibaren 72 saate kadar etkili oluyor. Dolayısıyla ateşin seyrini gözlemleyip ilk üç günün sonunda hastaneye gidildiğinde geç kalınmış, hastalık akciğerlere inmiş ve zatürreeye çevirmiş olabiliyor. O saatten sonra verilen Tamiflu’nun da bir faydası olmuyor.

Elif: Aşı olunmalı mı, olunmamalı mı?

Hala: Bu herkesin kendi adına, kendi şartlarını gözeterek vermesi gereken bir karar. Örneğin geçenlerde Mehmet (Blogcu Anne’nin şu an askerde olan kuzeni) arayıp aynı soruyu sordu, ona olması gerektiğini söyledim. Çünkü askerdeyken enfeksiyon kapması durumunda gerekli tedaviyi hızlıca alabilmesi çok zor. Dolayısıyla onun durumunda hastalığa yakalanması halinde karşılaşacağı risk, aşıyı olması halinde karşılaşacağı riskten daha fazla. Yine aynı telefonda bir tanıdığının çocuğunun kalbinde üfürüm olduğunu ve ailenin aşı konusunda tedirgin olduğunu söyledi. Böyle bir konuda aşıya duyulan tedirginliğin göz ardı edilmesi gerekir, çünkü özellikle kalp-akciğer hastalığı olanlar basit enfeksiyonları dahi kolay atlatamayabilir ve bu risk de göze alınamaz.

Elif: Benim etrafımda, benim durumumda olan (“risk grubu” denilen grupta olan 5 yaş altında çocuğu olan, kimi okula giden, kimi gitmeyen) anneler de bir şaşkınlık içinde. Hatta bana mail atıyorlar, “Ne yapmalıyız, acaba halanız bu konuda ne düşünüyor?” gibi sorular soruyorlar.

Kilden yapılmış H1N1 virüsü. Fotoğraf: Gary's Clay Creations

Hala: Karar tamamen kişinin kendisine kalmış. Çocuğunu koruyabilecek durumda olan (örneğin çocuğu okula gitmeyen, kapalı ortamlara girmeyen, ya da virüs taşıma ihtimali olan insanlara yakın temasta bulunmayan) anneler – çocuklarının başka bir rahatsızlıkları da yoksa- aşı olup olmama konusunda bireysel tercihlerini kullanabilirler. Ancak örneğin 6 aydan küçük bebeği olan çalışan annelerin olması gerekir. Çünkü aşı 6 aydan küçük bebeklere yapılmadığı için ve onların bağışıklık sistemi yeterince güçlü olmadığı için virüsten korunmaları çok önemli. Sonuç olarak herkes kendi koşullarını göz önünde bulundurarak karar vermeli. Şöyle bir şey diyebiliriz: Domuz gribi aşısına karşı tedirgin olan anneler en azından mevsimsel grip aşısını yaptırsınlar.

Elif: Ama etrafta “Mevsimsel grip aşısı domuz gribine karşı korumaz” deyip duruyorlar.

Hala: Doğru. Bir aşının bir hastalığa karşı “koruması” demek, aşıyı olan kişinin o hastalığa yakalanmaması demek. Bu anlamda mevsimsel grip aşısını olan bir kişinin domuz gribine yakalanmayacağı gibi bir durum söz konusu olmadığı için “Mevsimsel grip aşısı domuz gribine karşı korumaz” söylemi doğru. Ancak mevsimsel grip aşısı olan bir kişinin domuz gribi virüsünü kapması halinde bunu hafif atlatması durumu söz konusu ve bunun böyle olduğunu destekleyen araştırmalar var.

Elif: Halk arasında domuz gribi aşısına karşı ciddi bir güvensizlik duyulmasına ne diyorsun?

Hala: Domuz gribi ve aşısı hakkında Türkiye’de başından beri çok yanlış bir politika izlendi. Aşı gelmeden çok önce “Aşı geldi, geliyor” tartışmaları başladı. Sadece bununla da kalınmadı, aşının içeriği hakkında bilgi verilmedi, böylece meydan spekülasyonlara açık kaldı. Bugün bile Türkiye’de uygulanan aşının hangi firma tarafından sağlandığı, içeriğinin ne olduğu konusunda Sağlık Bakanlığı tarafından bir açıklama yapılmış değil.

Elif: Hangi aşının uygulandığını, içinde hangi maddeler olduğunu bilmiyor muyuz?

Hala: Ben biliyorum, ya da benim gibi sağlık görevlileri bilebiliyor çünkü kendi araştırmalarımızı yapıyoruz. Ancak örneğin Amerika’daki CDC (Center for Disease Control) web sitesine girdiğinizde gerek sağlık çalışanları için, gerekse halk için domuz gribiyle ve aşısıyla ilgili ayrı ayrı açıklamalar görüyorsunuz. Her şey şeffaf, gözler önünde. Burada ise maalesef benzer bir bilgilendirme söz konusu değil. Aşının hangi firma tarafından üretildiği, ya da içinde neler olduğu konusunda resmi bir açıklama yapılmadığı gibi, başka güven sarsıcı uygulamalar da söz konusu.

Elif: Ne gibi?

Hala: Örneğin, aşı Kasım ayında uygulanmaya başlandı. Ancak bundan çok önce, Eylül gibi aşıyla ilgili tartışmalar başladı. “Güvenilir, güvenilmez, adjuvan var, cıva var” gibi, arkası gelmeyen, desteklenmeyen ya da yalanlanmayan açıklamalar yapıldı. İlk etapta risk grubunda olanların aşılanacağı, bu grupların arasında gebelerin de olduğu söylendi. Aşının hiçbir yan etkisinin olmadığı söylendi. Daha sonra ise yine aynı ağızdan gebeler için “daha az riskli” bir aşı geleceği, onu bekleyebilecekleri açıklandı. Bir başka güvensizlik konusu da aşının uygulanma aşamasında. Amerika’da 10 yaş altındaki çocuklara iki doz aşı uygulanıyor, ki doğrusu da o. Burada ise tek doz uygulanıyor. Ayrıca buradaki aşılar 10′luk dozlar halinde takdim ediliyor. Yani bir şişeden 10 kişilik aşı çıkıyor. Yani aynı şişeye enjektör girip çıkıyor. Dolayısıyla şişe içeriğinin ne kadar steril kaldığı aşıyı yapan kişi ya da kişilerin donanımına ve insafına kalıyor.

Elif: Peki, domuz gribi aşısına olan güvensizliğin genel aşılanmaya karşı da bir şüphe yarattığı, halk arasında özellikle de çocuklara rutin olarak uygulanan aşılara karşı genel bir tepki oluştuğu söyleniyor.

Hala: Domuz gribi aşısı ile ilgili tartışmaların sonunda gelinen en üzücü nokta da bu. Aşı, tıbbın bir mucizesidir. Örneğin çok değil, bundan 10-15 yıl öncesine kadar çocuk felcine bağlı sakatlıklar Türkiye’nin gündeminin önemli bir bölümünü oluştururken aynı hastalık sadece ve sadece aşılama sayesinde bugün yok denecek kadar az görülmektedir. Yine aynı şekilde çiçek hastalığı aşı sayesinde tüm dünyada yok edilmiştir. Dolayısıyla domuz gribi aşısına karşı oluşan yüzde 95′lere varan güvensizliğin rutin aşılamaya karşı şüphe uyandırması ürkütücüdür. Herkes kendi koşullarını göz önünde bulundurarak domuz gribi aşısı olup olmamaya karar vermeli, ancak anneler çocuklarının rutin aşılarını yaptırmamak gibi riskli kararlar vermemelidir.

Elif: Teşekkür ederim canım halam.

–
Bunlar da ilginizi çekebilir:
- Domuz gribi üzerine bir mini röportaj
- Domuz gribi ile ilgili diğer yazılarım

Yukarıdaki haberin kaynağı Washington Post.

Karikatür ise OİP’nin, yani Olmadık İşler Peşinde‘nin eseri… OİP, blog alemine katıldıktan sonra keşfettiğim ve yakın zamanda müptelası olduğum anne blogculardan biri… Kendisine bu komik haberin yanına koymam için bir karikatür yaratması ricamı geri çevirmediği, daha da önemlisi bunu kendim yapmaktan beni kurtararak çizim konusundaki yeteneksizliğimi ifşa etmeme engel olduğu için teşekkür ederim.

Nasıl ama, fıkra gibi haber değil mi hakikaten? DOMUZ gribine yakalanan KEDİ. Daha neler göreceğiz bakalım…

Hafta sonunu internetten uzak, zaman zaman Deniz’den uzak, kâh annemlerin evinde, kâh lise arkadaşımızın Kuzguncuk’taki boğaz manzaralı evinin balkonunda geçirdik. Öyle olunca üç gündür blogdan uzak kaldım, bu sabah artık kaşınmaya başladım. Giderek elim ayağım olmaya başladı bu blog… Alt katta dağınık bir ev, yapılmamış yataklar, toplanması gereken bir mutfak beni bekliyor ve ben yine bilgisayar başındayım. Biri beni kışkışlasın!

Neyse, konu başlığına dönecek olursak… Yaptırdığımız ikinci testte de H1N1 virüsü negatif çıktı. Ama durun, her şey o kadar basit değil — parainfluenza denen bir başka üst solunum yolu virüsü kapmış Deniz. Bu durumda Tamiflu’yu kestik -ki zaten bitmek üzereydi, vitaminlere kış boyunca devam edeceğiz ve en nihayetinde Deniz -Cumhuriyet Bayramı tatiliyle birlikte- son 10 gündür uzak kaldığı okuluna bugün döndü.

Ancak Deniz’de gördüğümüz belirtilerin domuz gribine benzerlik göstermesi (az burun akıntısı, ishal, çok yüksek olmasa da uzun süreli ateş) ve gerek burundan alınan örneğin az olması, gerek testi yaptıklarında zaten iki doz ilaç almış olması ve gerekse parainfluenzanın ishal yapmayan bir virüs olması halamı hala Deniz’in geçirdiği olayın domuz gribi olmadığı konusunda ikna edebilmiş değil. Halam mevsimsel grip aşısının domuz gribine karşı da koruyucu etkisi olduğuna dair çeşitli tıbbi makaleler bulmuş ve bizim durumumuzda da öyle olduğunu düşünüyor, ve ekliyor: “Domuz ya da tavşan. Geçti, gitti.”

Peki, ben bu bir haftalık domuz gribi macerasından neler öğrendim?

1. Domuz gribinin gerçekten hızlı yayılan bir virüs olduğuna ikna olmakla birlikte çok korkulacak bir şey olmadığını, gerekli tedavi ve dinlenmeyle birlikte atlatılabileceğini öğrendim. Evet, tabii ki ağır geçirenler var. Hatta geçiremeyenler de var. Ancak bu durumların çoğunun altında yatan başka bir sebep, örneğin bir kronik rahatsızlık olduğunu öğrendim.
2. Aşı meselesinin herkesin kişisel kararıyla varacağı bir durum olduğuna karar verdim. Deniz’in doktoru da dâhil birçok doktor “aşı olunsun” diyor. Onları haksız bulmuyorum, sağlık görevlisi olarak, hele de kendileri de bir zarar olduğuna inanmıyorlarsa tabii ki hastalarını koruma yoluna gidecekler. Ancak ben bu mikropların cücüğünü bilen ve yine de aşı konusuna çekimser yaklaşan halamı dinleyecek ve aşıdan uzak duracağım.
3. Daha önceden “Deniz’i kış boyunca okula göndermesen mi?” diyen halamın gerek Deniz’in domuz gribi geçirmiş olacağını düşünmesi, gerekse mevsimsel grip aşısının domuz gribine karşı koruyucu etkisi olduğu yönündeki görüşünü tıbbi makalelerle desteklemesi sebebiyle Deniz’i okuldan almak gibi marjinal bir koruma yoluna gitmem gerekmediğini öğrendim.
4. Elleri sık yıkamanın, öpüşmemenin, gerek olmadıkça kalabalık yerlere girmemenin önemini bir kez daha kavramakla kalmayıp, aynı bilinci Deniz’e de vermeye çalışıyorum: Hafta sonu amcamları mobilya mağazalarında ziyarete gittiğimizde Deniz kalem kâğıt istedi. Görevli bayan da “Veririm, ama bana öpücük verirsen” deyince benim “Durun! Tutun!” dememe kalmadan Deniz muccccck diye öpücükleri kadıncağızın iki yanağına konduruverdi. Bunun üzerine Deniz’i sonrasında karşıma alıp “Bak tatlım. Birilerinden bir şey istediğinde onları öpmeni, sarılmalarını isterlerse yapmak zorunda değilsin. “Öpüşmek yok” dersin, olur biter” şeklinde açıklamaya çalıştım. (Kaldı ki yabancı olsun olmasın büyüklerin çocuklara “Beni öpersen sana şunu şunu veririm” demesini oldukça sakıncalı buluyorum.) Mesajımı fazlasıyla almış olacak ki bir saat sonra en yakın arkadaşım Deniz’i gördüğünde “Bana bir öpücük verir misin?” deyince Deniz’in cevabı “Ama… ama öpüşmek yok!” oldu.

Uzun lafın kısası:

"Bizden bu kadar!"

- Testlere göre Deniz domuz gribi değil. Halama göre ise o kadar basit değil. Ama şu noktadan sonra çok önemli değil.

- Deniz normal bir şekilde okula devam edecek.

- Ev halkı olarak gerek vitaminlerle, gerekse portakaldı, mandalinaydı, kiviydi şeklindeki C vitamini kaynaklarıyla bağışıklık sistemimizi desteklemek için uğraşacağız.

- Alışveriş merkezleri gibi havalandırması iyi olmayan kalabalık yerlere girip çıkmama, öpüşüp koklaşmama politikamıza devam edeceğiz.

Bu süreçte bizi merak eden, “Telaşlanma, bir şekilde atlatacaksınız” şeklinde beni rahatlatan, “Geçmiş olsun” diyen, arayan, soran, yazan, bizi aklından geçiren herkese -ve tabii ki üç gün boyunca evini, eşini terk edip Deniz’in hastalığını ve şımarıklıklarını çeken Nunu‘ya- çok teşekkür ediyor, sevgilerimi ve sanal da olsa Deniz’in ıslak öpücüklerini iletiyorum.

–

Bunlar da ilginizi çekebilir:
- Domuz gribi miyiz, neyiz?
- Deniz domuz gribi herhalde değil ama aslında galiba da öyle olabilir belki…

Deniz’e domuz gribi testi yaptırmamızın üzerinden neredeyse iki gün geçmiş olmasına rağmen hala “Evet, domuz gribi” ya da “Hayır, değil” gibi kesin bir cevap alamamış bulunuyoruz. Şu an vardığımız nokta: “Değil gibi görünüyor, ama aslında büyük ihtimalle öyle.”

Nasıl mı böyle oluyor? Anlatayım.

Her ne kadar niyet benim de test yaptırmam idiyse de, bir testin 225 TL tutması ve “hiçbir sigorta şirketinin domuz gribini karşılamaması” sebebiyle ben yaptırmaktan vazgeçtim. Nihayetinde Deniz’in testinin sonucunun pozitif çıkması halinde ben de koruma amaçlı tedaviye zaten başlayacaktım. (Bugün sigorta şirketimizden domuz gribi testini karşıladıklarını öğrenmiş bulunuyoruz. Yeditepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi’nin laboratuarının resepsiyonundaki görevli bayanlara kendini bilmiş tavırlarıyla bilmedikleri bir konuda bu kadar emin konuşarak onca paranın cebimizden çıkmalarını sağladıkları için teşekkürü bir borç biliyor, sevgilerimi iletiyorum!)

Dün aldığımız bir grup sonuca göre test negatif çıkmış. Ancak asıl, daha güvenilir sonuçlar bugün çıkacakmış (tı — yarına kaldı). Onları da alana kadar hala tedaviye devam etmekle birlikte sonuç sanki pozitif çıkmış gibi davranıyoruz.

Ne demek bu pozitif çıkmış gibi davranmak? Ben Deniz’e 1-2 metreden daha fazla yaklaşacaksam maske takıyorum. Sürekli maskeyle gezmek boğuluyormuşum hissi verdiği ve ağzımdan nefes almak zorunda kalınca boğazım kuruyup acımaya başladığı için yakın teması minimumda tutmaya çalışıyorum. Deniz’le tamamen babaanne Nunu ilgileniyor. Yemek yemesinden tuvaletine, kitap okumasından boya yapmaya her şeyi onlar yapıyorlar. Ben maskeyle gezmek zorunda kalmamak için kendimi yukarı kata atıyorum. Böylece aynı evin içinde olmama rağmen oğlumu özlüyorum. Tabi Deniz de babaanneye yapmadığı şımarıklığı bırakmıyor.

Pekiiii… “Domuz gribi değil gibi görünüyor ama aslında galiba öyle” ne demek? Şu demek: Birincisi hastanede Deniz’in burnundan örnek alırlarken, işini çok sevdiği her halinden belli olan (!) görevli kişi çubukları Deniz’in burnuna sokup çıkardıktan sonra “Burun akıntısı yok mu?” şeklinde bir soru sordu. Belli ki Deniz’in burnu yeşil yeşil akmadığı için hayal kırıklığına uğramıştı. Ben de orada kıllandım, “Acaba yeterince örnek alamadılar mı?” diye düşündüm.

İkincisi, Deniz’i doktora ilk götürdüğümüzde çıkışımız saat beşi bulduğu için, o saatte test yaptırabildiğimiz en yakın yer olan Caddebostan’daki Acıbadem görevlileri “Valla beş günden önce sonuçları alamazsınız” deyince biz de “Testi başka nerede yaptırabiliriz?” arayışlarına girmiştik. Orası mı, burası mı, halama soralım derken laboratuar kapanmış, testi yaptırma işi de ertesi güne kalmıştı. Nitekim sabah erkenden düştük yollara. Ama o noktada Deniz iki doz Tamiflu almış bulunmuştu. İşte o iki doz Tamiflu’nun test sonuçlarını negatif olacak şekilde etkilediği düşünülüyor.

Anlaşılacağı gibi tatminkâr ve kesin bir cevap almış değiliz, bu gidişle alabilecek gibi de görünmüyoruz. Ancak domuz gribi olduk, geçirdik gibi düşüneceğiz. Ve öyle olduğunu düşünerek benim evdeki karantina halim Pazar gününe kadar devam edecek.

Gerek Deniz’in doktorunun “Belirtiler domuz gribine çok benziyor” demesi, gerekse halamın “Şimdilik negatif gibi görünse de domuz gribi olduğunu düşünüyorum” telkinleriyle zaten bunun adını domuz gribi koymaya meyilli olan ben, bugün elime geçen aşağıdaki tabloyla birlikte öyle olduğuna daha çok inandım:

Soğuk algınlığı, mevsimsel grip ve domuz gribi arasındaki farklar

Bu tabloda belirtilen etkenlerin bir kısmı bizde şöyle gerçekleşti:

Ateş: Var. Son dört gündür 37.5-38 arasında geziniyor.
Öksürük: Aynen tabloda belirtildiği gibi balgamsız ve “kuru öksürük” şeklinde nüksediyor.
Burun akıntısı: Neredeyse yok. Zaten yukarıda da “Nadir görülür” diyor.
Halsizlik: Üç yaşındaki bir çocuğun yerinde oturması, yatması pek sık görülmese de normalinden daha fazla yoruluyor.
Hapşırma: Aynen tablodaki gibi, Deniz pek sık hapşırmıyor.
İshal: Domuz gribinde yaygın olduğu söylenen ishal Deniz’de de hafif olmakla birlikte oldu.
Boğaz ağrısı: Nadiren görüldüğü söylenen boğaz ağrısı Deniz’de olmadı.

Şimdi, bütün bunlar bir araya geldiğinde, üstüne “Yeterince örnek alınmamış olabilir” ve “Almış olduğu iki doz ilaç test sonucunun negatif çıkmasına sebep olmuş olabilir” tezleri eklendiğinde Deniz’in domuz gribi geçirdiğini düşünmekte haksız mıyım?

–

Bunlar da ilginizi çekebilir:
- Domuz gribi miyiz, neyiz?
- Domuz gribi cephesinde son gelişmeler