Çocuklarla İngilizce konuştuğunuzu sanıyorum, doğru mu? Ben de oğlumun (adı Toprak ve 8,5 aylık) erken yaşta İngilizce öğrenmesini istediğim için onunla evde İngilizce konuşsam faydalı olur mu? Ne kadar küçükken başlarsa o kadar kolay olur diye düşünüyorum. Ancak, bir yandan da bazı yerlerde ana dilini öncelikle öğrenmesi ve bu temelin üzerine yeni dil öğrenmesi gerektiğini okudum. Kafam çok karıştı açıkçası. Sizin bu konudaki deneyiminiz nasıl? Ne düşünüyorsunuz?

Deniz iki aylıkken yaklaşık 10 sene yaşadığımız Amerika’dan Türkiye’ye geri dönüş yaptık.

Amerika’da yaşamaya devam ediyor olsaydık Deniz iki dilli büyüyecekti. Türkiye’ye döndüğümüz için onu iki dilli büyüme fırsatından mahrum etmek istemedik. Ben de, babası da, yabancı bir dilin önemli olduğuna hep inandık.

Deniz’e İngilizce öğretmek aklımda hep olan bir şeydi. Ancak sürekli İngilizce konuşmayı beceremiyordum bir türlü. Garip geliyordu bana. Etrafımdaki insanlar da tuhaf bakıyorlardı. Çekiniyordum. Amerika’dan dönerken bolca İngilizce kitap almıştım, onları okumakla yetiniyordum.

Deniz 13 aylık olduğunda Amerika’ya gittik. Orada kaldığımız birkaç hafta içinde Deniz birkaç tane İngilizce kelimeyi dağarcığına ekledi. Ne kadar hızlı öğrendiğini fark edince sürekli İngilizce konuşmaya karar verdim onunla. Etraftan gelen eleştirilere kulak tıkayarak, “Niye İngilizce konuşuyorsun, babası mı yabancı?” gibi soruları geçiştirerek, yaklaşık 3 buçuk sene boyunca (Deniz tam zamanlı okula gitmeye başlayıncaya kadar) da devam ettim.

Deniz’in okulda geçirdiği saatler artınca, –her ne kadar “İngilizce konuşulan” bir okula gidiyorduysa da- arkadaşlarıyla Türkçe iletişim kurmaya başlayınca o da Türkçeye kaydı. Ve biz onunla İngilizce konuşmak istediğimizde o Türkçeyi tercih ettiğini söyledi. Hazırlıklıydım buna. Tam bu yaşlarda, evde hangi dili konuşursak konuşalım, çocuğun okulda, arkadaşları arasında konuşulan dile kayacağını biliyordum. Ben de İngilizcede ısrarcı olmadım.

Şimdilerde evde İngilizce-Türkçe arasında gidip geliyoruz. Derin’e de öğretmek istediğimizden İngilizceye ağırlık vermeye çalışıyoruz.

Benim çocuklarım olağanüstü yetenekleri olan çocuklar değiller. Her çocuk gibi öğrenmeye aç, etrafında olan bitene meraklı, onlara sunulanın fazla fazlasını kapmaya hevesli çocuklar sadece. Dolayısıyla da biz onlara İngilizce sunduğumuz zaman kapıveriyorlar. Başka bir dil biliyor olsak ve onu konuşuyor olsaydık onu da kaparlardı.

Çocuklarımla İngilizce konuşuyor olmam hakkında genellikle iki tür eleştiri alıyorum:

1. Özenti misin? Kompleksli misin? Ne demeye çocuğuna İngilizce öğretiyorsun? - Hayır, özenti değilim. Evet, komplekslerim var. Topuklu ayakkabıyla koşar adım yürüyebilen kadınları çok kıskanırım mesela, ben ne zaman giysem ayaklarım su toplar, canım acır. Ama onun bu konuyla alakası yok. İngilizce bildiğim için İngilizce konuşuyorum. Arapça bilsem Arapça, eşeklik edip İtalyanca derslerini kurun ortasında bırakmasam İtalyanca konuşurdum. Bence bir lisan, bir insan. Keşke daha fazla dil bilseydim de onları da öğretseydim.
2. Çocuğun, ana dilini öğrenmeden yabancı bir dil öğrenmesi sakıncalı, çocuğun iletişim kurma yetisini engelleyeceksin. – Bu tür eleştiriyi yapanlar genellikle çocuğun önce ana dilini öğrenmesi gerektiğine dair yapılan araştırmaları öne sürüyorlar. Bu bakış açısına saygı duyuyorum. Ancak ben öyle yapmadım, ve Deniz 5 yaş itibarıyla iletişim sorunu olan bir çocuk olmadığı gibi bence iletişim fazlası sebebiyle bazen baş ağrısı verebilecek bir konuşma kapasitesine sahip! Şu ana kadarki okul hayatı boyunca öğretmenlerinin söylediği ortak şey “Kendini çok iyi ifade ediyor” oldu. Demek ki çocuğumun iletişim kapasitesini baltalamamışım.

Ben bu işe bodoslamasına girmedim. Çocuğumla İngilizce konuşmaya başlamadan önce okudum, araştırdım, artılarını, eksilerini tarttım. Ve en çok da Multilingual Children’s Association adlı derneğin web sitesinden faydalandım.

Evet, İngilizcem çok iyidir. Ama ana dilim değildir. Ana dilin olmayan bir dilde –hele de çocukla- iletişim kurmak sanılandan daha zor. Bunu yapmaya başlamadan önce yanlış yapmadığımdan emin olmak istedim. Ona, eksik ya da yanlış bir şey öğretmek istemedim. İşte bu noktada şu yazı beni rahatlattı (tamamı ve orijinali burada)

Ana diliniz olmayan bir dilde çocuk yetiştirmek

Soru: Çocuğunuzla neden ana diliniz olmayan bir dilde konuşasınız? Cevap: Neden konuşmayasınız ki? Belki ona yabancı bir dil öğretmek için tek yolunuz bu. Belki o dili çok seviyorsunuz. Belki de eşiniz yabancı ve evde o dili ön plana çıkarmak istiyorsunuz. Bütün bunlar anlaşılır ve geçerli sebepler, ve işin doğrusu, hepsi de yeterince iyi. Çocuğunuzu çok dilli yetiştirmeyi neden istemeyesiniz ki?

Yabancı bir dili mükemmel konuşmuyor olmak ve zaman zaman doğru kelimeleri bulamamak hiç sorun değil. Çünkü:

• Bebek küçükken kullanılan dil çok basit. Bebeğiniz büyüdükçe sizin yabancı diliniz de gelişecek, ve belki bu süre zarfında takviye alarak daha da geliştirebileceksiniz.
• Ana dilin kullanıcıları da hata yaparlar, o yüzden hiç endişelenmeyin. Çocuğunuzun yabancı dile karşı geliştirdiği kulak dolgunluğu, sizin hatalarınızı geride bırakacak. Aynısı telaffuz için de geçerli. Herhangi bir dilin içinde kaç farklı lehçe olduğunu düşünün.
• Kendi çabalarınızı desteklemek için o dili konuşan birilerini bulabilme imkanınız her zaman var. Belki zaman içinde o dilin konuşulduğu ülkeye ziyaret düzenleyebilir, hem siz, hem de çocuğunuzun gelişimini desteklersiniz.

Size garip mi geliyor?

Çocuklarıyla yabancı bir dilde konuşmaya çalışan anne-babalar genellikle ilk birkaç haftanın çok zor geçtiğini, fakat ondan sonra işlerin kolaylaştığını söylüyorlar.

“Ne kadar saçma!”

Çocuğunuzla yabancı bir dil konuşurken karşılaşacağınız bir başka problem ise çevrenizden gelen eleştiriler olacak. Tabii ki çocuğunuz için iyi bir şey yapıyor olmak, etrafınızdakileri memnun etmekten daha önemli; ancak bu tür eleştiriler bazen moral bozucu olabiliyor. Bunu çocuğunuzun iyiliği için yaptığınızı anlatmaktan başka yapabileceğiniz bir şey yok.

Özet olarak: cesur olun. Mükemmeliyetçiğin tuzağına düşmeyin. Çocuklarıyla ana dili olmayan bir dilde iletişim kuran bir sürü ebeveyn var, ve hem çocuklar, hem de anne-babalar bunun faydasını görüyorlar.

Kısacası ben de böyle yaptım. Ve şimdiye kadar çok faydasını gördük. İleride de faydasını göreceğimizden eminim.

İşte böyle… Ben:

• Bir insanın yabancı dil öğrenmesinin onun ana dilini baltaladığını değil, tam tersi doğru kullanımını teşvik ettiğini düşünüyorum.
• Yabancı dil öğrenmek için hiçbir yaşın erken (ya da geç) olmadığına inanıyorum.
• Küçük yaşta öğrenilen yabancı dilin, gündelik hayatta kullanılmasa bile, ileride geri dönülmesi halinde mutlaka faydası olacağına inanıyorum. (Kulak dolgunluğu bu noktada devreye giriyor)
• Anne-baba için önemli olanın çocuğa İngilizce (ya da başka bir yabancı dil) öğretmek değil, onunla iletişim kurmak olduğunu biliyorum. Ancak ebeveynin yabancı dili yeterli derecedeyse, ya da kendini rahat hissediyor ve iletişimde eksiklik hissetmiyorsa başka bir dilde konuşmanın sakıncası olduğunu düşünmüyorum.
• Çocuğa yabancı dil öğretmenin belirli bir yöntemi yok. Anne konuşmasın, baba konuşsun (ya da tam tersi), günde şu kadar saat bilmem ne olsun gibi ayrıntılara takılmak lüzumsuz. Bildiğin kadar konuş, kitap oku, film seyrettir, her neyse. Çocuğun kulağına giren iki yabancı kelimenin -ileride kullanacağı bir dil olması koşuluyla- ona faydası olacağına inanıyorum.
• Çocuklar sandığımızdan çok daha karmaşık ve aynı zamanda bir o kadar da basitler aslında. Olayları karmaşıklaştıranlar biz yetişkinleriz. Çocuğa neyi sunarsan onu alıyor. İngilizce öğret, öğreniyor. Türkçe öğret, onu da öğreniyor.
• Yabancı dil bilmeyen ya da bilse de konuşmayan ebeveynlerin çocuklarına kötülük ettiklerini, o çocukların geri kaldıklarını düşünmüyorum. Bizim neslin büyük bir çoğunluğu (ben dahil) İngilizce öğrenmeye ortaokulda başladı. Devam eden ve kullananların yabancı dili de oldukça iyi.

Yukarıdakiler benim tecrübelerimle okuduklarımı karıştırarak vardığım şahsi izlenimlerim. Bana katılan olur, katılmayan olur, o herkesin kendi bileceği iş.

Ancak ben, bana “Çocuğunla neden İngilizce konuşuyorsun ki?” diye soranlara bir başka soruyla yanıt veriyorum: Neden konuşmayayım ki?

Blogcu Anne Trendus Blog Ödülleri’nde ilk 30′a kaldı

***

Pozitif Doğum Hikâyeleri yeniden yayında -Pozitif Doğum Hikâyeleri‘ni bayağı bir boşlamıştım son aylarda. “Kısa bir ara” demiştim, ama bir baktım ki altı aydan fazla olmuş. En nihayetinde Nihan ve Demir’in Hikâyesi ile tekrar başladık yayına. Keyifle okumanız dileğiyle…

Sizin de paylaşmak istediğiniz bir hikâyeniz varsa blogcuanne@gmail.com adresinden bana gönderebilirsiniz. Ayrıntılar burada.

***

Reformcu Anneler resimlerini Facebook’a koyuyorlar - Emzirme Reformu olarak anne sütü ve emzirmenin önemine dikkat çekmek için geçen hafta başlattığımız Reformcu Anneler: Emzirmek Doğaldır temalı fotoğraf kampanyası Emzirme Reformu’nun Facebook sayfasında büyüyor. Anneler, bebeklerini emzirirkenki resimlerini Facebook sayfamızdaki Fan Photos bölümüne ekliyorlar. Siz de katılmak isterseniz yapmanız gereken duvara yazı yazar gibi resim eklemek. Facebook hesabınız yoksa ancak yine de kampanyaya katılmak istiyorsanız resminizi bana gönderebilirsiniz: blogcuanne@gmail.com

Birden fazla resim koyabilirsiniz. Emzirmeyi bırakmış olsanız da daha önceki bir resminizi koyabilirsiniz. Konulan resmin güncel olması şart değil. Örneğin, aşağıdaki annem ve benim yaklaşık 35 sene önceki resmimiz.

***

Çocuklara erken yaşta yabancı dil öğretmek – Çikolatalı Pasta blogunun yazarı Senem, çocuklara yabancı dil öğretmekle ilgili üç tane çok güzel yazı yazdı son zamanlarda. Senem’in yazılarına -sırasıyla- buradan, buradan ve buradan ulaşabilirsiniz. Senem’in çevirdiği Çift Dilli Çocukların Anadili: Anadil Eğitim için Neden Önemli yazısına da buradan ulaşabilirsiniz.

***

Dersimiz enerji tasarrufu – Bilim firması DuPont, santralistanbul işbirliği ile MEB İstanbul İl Milli Eğitim Müdürlüğü’ne bağlı ilköğretim okullarının 4. ve 5. sınıf öğrencilerine “enerji tasarrufu” konulu afiş yarışması düzenliyormuş. Yarışmayı kazanan 5 finalist sınıf, 8-14 Mart Bilim Haftası’nda santralistanbul’da bilim atölyelerine katılma hakkı kazanacakmış.

Proje dönemi şöyleymiş: 28 Ocak 2011-Afiş yarışması son başvuru tarihi;  8 Şubat 2011- Değerlendirme ve jüri; 14 Şubat 2011-Kazananların açıklanması; 8-14 Mart 2011 Bilim Haftası, atölye çalışmaları

Ayrıntılı bilgi Kiraz Halkla İlişkiler’de Eda Sümer’den alınabilirmiş: (212) 232 49 02-03, eda@kirazhalklailiskiler.com.tr

***

Ders kitabında UFO görülmüş - Milli Eğitim Bakanlığı’nın 10. sınıflara ücretsiz dağıttığı İngilizce ünite kitabındaki bir alıştırmada köylüler, köye gelen uzaylılarla halay çekiyorlarmış. “Hiç UFO gördünüz mü? Gören biri tanıyor musunuz?” diye başlayan ünite boyunca uzaylıların gerçekten var olup olmadığı sorgulanıyor, en sonunda da köylüler “Hooray!” nidaları eşliğinde uzaylılarla halay çekiyormuş.

Yapacak bir yorum bulamadığım bu haberin tamamını buradan okuyabilirsiniz.

İyi haftalar

"Çok dil konuşan - Çok dil okuyan - Çok kültürlü"

Önce bir güncelleme yapmalıyım:

Evde çocuklarla sadece İngilizce konuşma olayımız son aylarda sekteye uğradı. Deniz, her ne kadar çoğunlukla İngilizce konuşulan bir okula gitse de arkadaşlarıyla Türkçe konuşuyor olması evde de aynısını devam ettirmek istemesine yol açtı.

Deniz’in, yaşı itibarıyla giderek çenesinin düşmesi ve diyaloglarının entelektüel kalitesinin (!) artması da itiraf ediyorum beni Türkçeye kaymaya zorladı. Karşınızdaki kişi size Türkçe bir soru sorduğunda anında İngilizce yanıt vermek çok kolay olmuyor nitekim.

Doğan bu durumdan şikâyetçi. Deniz İngilizceyi unutacak diye korkuyor. Benim öyle bir endişem yok. Temeli çok sağlam. Her iki dili de akıcı konuşuyor. Hala İngilizce kitap okuyoruz (ama artık Türkçe de okuyoruz, öyle güzel kitaplar var ki!). Televizyon seyrettiğinde varsa İngilizce tercih ediyoruz. Haftalık oyun grubumuzda çoğunluk İngilizce konuşuyor. Kısacası hala hayatımızda İngilizce.

Beni endişelendiren, daha doğrusu bende merak uyandıran konu bunu nasıl devam ettireceğiz değil, okuma yazma öğrenmeye başlayınca ne olacağı konusuydu. İki dilli büyüyen çocuklara ilk etapta tek (en çok konuşulan, okulda öğretilen) dili okumayı-yazmayı öğretmek gerektiğini duymuştum. Aynı anda ikinci bir dili öğretmeye çalışmanın çok yanlış ve kafa karıştırıcı olduğunu söylemişlerdi. Kulaktan dolma bir bilgiydi bu, bir nevi “kucağa alışır” gibi sanırım. Nitekim biraz araştırma yapınca böyle olmadığını gördüm.

Deniz, yaşına başına, boyuna posuna bakmadan okumaya hazırlanıyor resmen. Daha önce de her gördüğünü okuttuğundan bahsetmiştim, şimdi kendisi okurmuş gibi yapıyor. Örneğin, bir yerde DERİN KORKU mu yazıyor? Önce bana okutuyor onu. Sonra kendisi hecelermiş gibi yapıyor. Zaten harfleri de tek tük tanıyor, şöyle şeyler söylüyor mesela: DEEEE-RRRR-İNNNNN KOOOOR-KU.

Demek böyle böyle başlayacak okumaya.

Alfabeyi Türkçe ve İngilizce olarak öğreniyor. Bunun biraz kafa karıştırıcı olacağından korkuyordum. Hiç müdahale etmemeye karar verdim. Okuldaki çalışmalarını baltalayacak bir şey yapmayacağım. Okul esas olsun, ben bir de İngilizce okumayı öğretmekle uğraşmayacağım. Düşüncem, ileride, okulda İngilizce dersi almaya başladıklarında öğrensin. Ki, daha önce öğrenir gibi geliyor bana.

Şu makaleyi çok faydalı buldum. Orijinali İngilizce, ama özetini aşağıda paylaşıyorum:

İki dillilik çocukların okumayı öğrenmesine yardımcı oluyor mu?

Kanada’daki York Üniversitesi’nde iki dillilik üzerinde araştırma yapan, bu konunun dünyadaki önde gelen isimlerinden olan Dr. Ellen Bialystok, okumayı öğrenme aşamasındaki 100 çocuk üzerinde yaptığı bir araştırmada şu sonuca varmış: İki dilli çocuklar, tek dilli çocuklara göre okumayı daha kolay ve hızlı öğreniyorlarmış. Bunun altında okuma yetisini ve prensiplerini bir dilden diğerine çevirme becerisinin gelişmiş olması yatıyormuş.

İki dilli çocuklar, bir nesneye birden fazla isim verilebilmesine alışık oldukları için, dilin bir sesler bütünlüğü olduğu gerçeğini daha kolay algılıyorlarmış. Sonuç olarak da yazılı harfleri sese daha kolay dönüştürüyorlarmış.

İki dilli çocukların alfabeyi bir dilde öğrenmiş olması, diğer dilde öğrenmesinde zorluk yaratmıyormuş. İster aynı anda, ister farklı zamanlarda olsun, her iki alfabeyi de rahatlıkla kavrayabiliyorlarmış.

Yabancı bir dil öğrenmek, insanın kendi dilini de daha iyi kavramasına sebep oluyormuş. Bir insan, ana dilinin gramerini kanıksadığından çok kafa yormazmış. Ama ne zamanki bir yabancı dil öğrensin, o zaman kendi dilinin gramer işleyişini de daha fazla fark edermiş.

Bu linkte de, iki dilli kızına önce hangi dili öğretmesi gerektiğini sorgulayan bir annenin sorusu ve yanıtlar yer alıyor. Gelen yanıtlar çok çeşitli, ama bir o kadar da aydınlatıcı bence.

Çocuklarımla İngilizce konuşuyor olmam konusunda eleştiri alıyorum zaman zaman. Yanlış yaptığımı, ana dilde konuşmam gerektiğini, bunun ciddi davranış bozukluğu yaratabileceğini söyleyenler oluyor. Doğru olabilir, ama bizim durumumuzda öyle bir durum söz konusu olmadı.

Ben dil öğrenmeyi, konuşmayı (ve yazmayı!) seven bir insanım. Eşşek kafam zamanında yerinde olsaydı, yarım bıraktığım İtalyancayı da bitirirdim. Dile yatkınlığım var, tesadüfen eşimin de öyle. Yabancı dili iyi biliyor olmanın avantajını kullanarak çocuklarımıza da öğretmek istedik.

Bunun doğrusunu, yanlışını tartışmıyorum. Çocuğun ilk önce anadilini öğrenmesi gerektiği görüşüne saygı duymakla birlikte biz uygulamada öyle yapmamayı tercih ettik. Bence iyi de ettik. Ancak doğrusu budur, herkes böyle yapmalıdır diye bir kaygım yok, bu da böyle biline.

Bugün ev işlerine yardımcı olmak üzere yanımda çalışmaya yeni başlayan Evin Hanım’a Deniz’le diyaloğumuza ilk kez şahit olan herkese yaptığım açıklamayı yaptım: “Biz evde İngilizce konuşuyoruz, Deniz sana bir şeyler söyler de anlamazsan Türkçe söylemesini rica et.” Bu aslında “Yabancı dil öğretmek için İngilizce konuşuyorum, senin hakkında konuşmak için değil”in kibarcası. Evin Hanım da “Ne iyi yapıyorsunuz. Biz de çocuklar öğrensin diye çok çabalıyoruz. Okulda öğreniyorlar, ama belli bir yaştan sonra zor oluyor” dedi.

“Küçük yaşta İngilizce öğrenen çocuklar sosyetik, görgüsüz oluyorlar” gibisinden mesajlar veren “Annecan”ların tersine, farklı kesimlerden birçok insanın erken yaşta yabancı dil öğrenmenin öneminin farkında olması yüreklendirici…

–
Bu da ilginizi çekebilir: İki Dilli Çocuk Yetiştirmece

Görgü kurallarına uyalım, çocuklarımızla İngilizce konuşmayalım.

Sabah gazetesinde çıkan “Mommy deme bebeğim” başlıklı habere göre başta Demet Kutluay olmak üzere bazı “ünlü anneler” çocukların yabancı dadıyla büyüyerek küçük yaşta İngilizce öğrenmelerini “görgüsüzlük” olarak nitelendirmiş ve kendileri bu yolu tercih etmediğini “Sosyetik çocuk yetiştirmek istemiyorum” diyerek belirtmiş.

Eksik olmasınlar. Sayelerinde gözlerim açıldı. Az kalsın Deniz küçük yaşta İngilizce öğrendiği için görgüsüz, sosyetik bir çocuk olacaktı.

Hemmmen Deniz’in yabancı dilde konuşan dadısını (bendeniz) işten çıkarıyor, oğlumu görgü ve ahlak kurallarını öğrenmesi için İsviçre’de bir zarafet okuluna gönderiyorum.

Çocuğu çift dilli olsun diye onunla İngilizce konuşmak görgüsüzlük. Bebek Parkı’nda çocuğunu salıncakta sallarken paparazzilere poz vermek, “ünlü anne” sıfatıyla ahkâm kesmek değil.

Hı hı…

Doğal doğum grubundan yazılarınızı ve blogunuzu takip ediyorum. Elinize sağlık. Merak ettiğim bir şey var. Oğlunuzla İngilizce konuştuğunuzdan bahsetmişsiniz. Benim de 2.5 aylık kızım var, önceden düşünüyordum doğar doğmaz İngilizce konuşacağım diye, ama şimdilik pek içimden gelmiyor. Diyorum 1 yaşına doğru yavaş yavaş bazı kelimeleri öğreterek başlarım. Siz nasıl bir sistem izlediniz? En başından beri mi konuşmaya başladınız? Bir de benim İngilizcem mükemmel değil, yani ortanın üstü gibi, bu yüzden yanlış bir şey öğretmekten de korkuyorum, özellikle gramer ve cümle yapıları konularında. Birkaç ay sonra kursa gidip pekiştirmeyi de düşünüyorum bir yandan. Ne tavsiye edebilirsiniz?

Daha önce blogladığım yazı pek detaylı olmadığı için yukarıdaki soruya verdiğim cevabı burada paylaşmayı uygun gördüm:

Biz yaklaşık bir 10 sene kadar Amerika’da yaşadık. Türkiye’ye de Deniz doğduktan iki ay sonra döndük. Buraya taşınmadan önce Amerika’dan ciddi miktarda kitap alışverişi yapmıştım, geldiğimizde bayağı bir İngilizce kitap stokumuz vardı.

Deniz üç aylıkken ona İngilizce kitap okumaya başladım. Sürekli onunla İngilizce konuşacağım deyip duruyordum, ama hem herkesin ortasında çok rahat hissetmiyordum, hem de zaten bebekle iletişim kurmak benim için yeni bir şey olduğundan anadilim dışında bir dilde sevgimi ifade etmek zor geliyordu. Benim de içimden gelmiyordu açıkçası… Ben de uzun bir süre kitaplarını İngilizce okumaya, yalnızken ara sıra İngilizce konuşmaya devam ettiysem de ağırlıklı olarak Türkçede ısrarcı oldum.

Ta ki Deniz 13 aylık olduğunda Amerika’ya gidene kadar… Deniz zaten erkence (yaklaşık 10 aylıkken) konuşmaya başladığı için o civarlarda bayağı bir sözcük haznesi vardı. Ancak Amerika’ya gittiğimizde sağdan soldan duyduklarını tekrar etmeye başladı. Üç haftanın sonunda bayağı (bayağı dediysem herhalde 5-10 kelimedir) bir İngilizce sözcük de eklemişti sözcük dağarcığına. O noktadan sonra ne kadar hızlı kaptığını görünce, ve artık yavaş yavaş karşılıklı iletişim kurmaya başladığımız için sürekli İngilizce konuşmaya başladım.

Bu konuda değişik yaklaşımlar var. Kimisi çocuk ilk önce anadilini öğrensin, sonra yabancı bir dile başlasın diyor. Kimi çocukla en çok vakit geçiren ebeveyn (ki genelde anne oluyor) illaki anadilini konuşsun, diğer ebeveyn (baba) yabancı dili konuşsun diyor. Biz burada şöyle bir mantık uyguladık: Düşündük ki biz hala Amerika’da yaşıyor olsaydık, ki olabilirdi, o zaman evde her ikimiz de Deniz’le Türkçe konuşacaktık. Çünkü o zaman Türkçeyi öğrenmesini isteyecektik. İngilizceyi nasıl olsa öğrenecek diyecektik. O zaman bunun tam tersini yapalım, evde İngilizce konuşalım dedik. Uzun bir süre bunu çok sıkı uyguladık. Dışarıdayken bile Deniz’le direk konuşurken İngilizceyi tercih ettik. Ancak ne zamanki İngilizceyi tamamen kaptı, ve artık diyalog kurabilmeye başladı, başkalarının dâhil olduğu konuşmalarımızda Deniz’le Türkçe konuşmaya başladık. (Bunun dışında Deniz sürekli anneanne-babaanne-teyze gibi yakınlardan Türkçe duydu.)

Şu anda yine yalnızken sadece İngilizce konuşuyoruz. Ama dışarıdayken, parktayken, hele de başka çocuklar varsa o zaman Türkçe konuşuyoruz. (Hem onlar da anlasınlar ve sohbete dahil olsunlar, hem de “Türkçe bilmiyor muuuu???” diye şaşırıp onu dışlamasınlar diye, ki yapıyorlar.) Ben artık ara sıra Türkçeye de kayıyorum, çünkü çok hoşuma gidiyor bıcır bıcır konuşması.

Bu arada Deniz iki yaşından beri İngilizce konuşulan bir yuvaya gidiyor. Sınıf öğretmenlerinin biri Türk, diğeri İngiliz/Amerikalı. Dolayısıyla orada da bayağı bir duyuyor İngilizceyi.

Şu an İngilizcesinin Türkçesinden daha akıcı olduğunu söyleyebilirim. Ama beni rahatsız etmiyor bu, çünkü sen de göreceksin ki bu yaştaki çocukların beyinleri sünger gibi oluyor. Bir hafta anneannesinin yanında kalsın, anında kapacak. Okula başlayınca da nasıl olsa problem kalmayacak, ki o arayı çok daha önce kapatacağından eminim. Artık Türkçe kitaplar da okuyoruz zaten. TV’yi de (ki hem çok geç, hem de az seyrettirmeye başladım) ilk başlarda sadece İngilizce seyrettiriyordum (Disney Channel ve Baby TV) ama artık Türkçe de açıyorum.

Bir noktaya dikkat çekmek istiyorum: İngilizcem mükemmel değil demişsin. Ben de aynı “yanlış öğretirim” endişesini yaşadım, İngilizcem oldukça iyi seviyede olmasına rağmen… Bu konuda seni Multilingual Childrens Association diye bir kurumun sayfasına yönlendirmek istiyorum. Bak orada bu çok yaygın olan endişeye nasıl cevap vermişler:

Can I speak to my child in a language that is not my own?
Yes you can! By the time child is old enough for sophisticated conversations, your own second language will have improved massively. And, don’t worry about your less than perfect grammar, or not finding the exact word. You are still providing priceless language foundation for your child, that can be ‘polished’ by native speakers later in life.

Bu ve bunun gibi birçok faydalı soru-cevap burada var.

Anlayacağın gibi çocuğunla İngilizce konuşarak çok iyi bir şey yapacaksın. Sonradan öğrenemez mi? Tabii ki öğrenir, hepimiz öğrendik. Ama Deniz’in Babası’nın da dediği gibi “arkadaşları İngilizce çalışırken Deniz başka bir şeyle ilgileniyor olacak”   Tabii ki senin açından fedakârlık gerektiriyor, ama sonunda işe yarayacağından emin olabilirsin.

Kolay mı? Hayır. Çocuğa bazı şeyleri anadilinde bile anlatabilmek zor bir şey bence…

Değer mi? Kesinlikle evet.

Nereden başlamalı? Tam buradan: Multilingual Children’s Association